मधुमेहाच्या रुग्णांना बटाटे कमी खाण्याचा सल्ला
बटाट्यामुळे मधुमेहाचा धोका वाढतो का?
मुंबई : आजच्या काळात मधुमेहाची समस्या खूप वेगाने वाढत आहे. भारतात मधुमेहाचे 100 दशलक्षाहून अधिक रुग्ण आहेत आणि पुढील काही वर्षांत ही संख्या 15 कोटींच्या पुढे जाण्याची अपेक्षा आहे. मधुमेह टाळण्यासाठी, बर्याचदा आहार सुधारण्याची शिफारस केली जाते. मधुमेह टाळण्यासाठी बरेच लोक बटाटे खाणे सोडून देतात. असे मानले जाते की बटाटे खाल्ल्याने मधुमेह होऊ शकतो.
आता प्रश्न असा आहे की, बटाटे खाल्ल्याने खरोखरच मधुमेहाचा धोका वाढतो का? याबद्दलचे सत्य डॉक्टरांकडून जाणून घेऊया. बटाट्याचा वापर स्वयंपाकात सर्वाधिक केला जातो आणि तो जवळपास प्रत्येक पाककृतीचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो. भाजी, पराठा, वडे, चिप्स, फ्रेंच फ्राईज, सांबार, कटलेट, समोसा अशा विविध पदार्थांमध्ये बटाटा वापरला जातो.
बटाट्याच्या स्टार्चयुक्त गुणधर्मामुळे तो पोटभरणारा आणि ऊर्जा देणारा असतो. बटाट्याचा वापर स्नॅक्स, मुख्य जेवण, उपवासाच्या पदार्थांमध्येही मोठ्या प्रमाणात केला जातो. त्यामुळे बटाटा हा भारतीय तसेच जागतिक पाककलेतील एक बहुउपयोगी आणि आवडता खाद्यपदार्थ आहे. आरोग्य तज्ञांच्या मते, बटाटे ही सर्वात जास्त वापरली जाणारी भाजी आहे आणि त्यात फायबर, पोटॅशियम, व्हिटॅमिन सी आणि व्हिटॅमिन बी 6 सारखे पोषक घटक असतात. बटाट्याचे सेवन आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे.
आजकाल मधुमेह हा एक गंभीर आजार आहे, ज्याची अनेक कारणे आहेत. एकट्याने बटाटे खाल्ल्याने मधुमेहाचा धोका वाढत नाही. लोकांमध्ये हा गैरसमज आहे आणि तो टाळला पाहिजे. जर एखाद्या व्यक्तीला आधीपासूनच मधुमेह असेल तर त्याने बटाट्याचे सेवन मध्यम प्रमाणात केले पाहिजे. डॉक्टरांनी सांगितले की बटाट्यांमध्ये कार्बोहायड्रेट्सचे प्रमाण जास्त असते, जे शरीरात जाते आणि ग्लुकोजमध्ये रूपांतरित होते. हेच कारण आहे की बटाटे उच्च ग्लाइसेमिक इंडेक्स (जीआय) अन्न मानले जातात. उच्च ग्लाइसेमिक इंडेक्स असलेले पदार्थ खाल्ल्याने मधुमेहाच्या रुग्णांची रक्तातील साखर वेगाने वाढू शकते.
हेही वाचा – ‘सत्ता द्या, सगळ्या भ्रष्टाचाराची चौकशी लावतो’; अजित पवार
जर बटाटे मोठ्या प्रमाणात किंवा चुकीच्या पद्धतीने खाल्ले गेले तर त्याचा परिणाम मधुमेहाच्या रुग्णांच्या रक्तातील साखरेवर होऊ शकतो. तथापि, निरोगी लोकांसाठी बटाटे खाणे सुरक्षित आहे आणि मधुमेहाचा धोका नाही. तज्ज्ञांनी सांगितले की, जर बटाटे प्रथिने आणि फायबर समृद्ध असलेल्या पदार्थांसह खाल्ले तर त्याचा परिणाम हळूहळू होतो. उदाहरणार्थ, दही, भाज्या किंवा मसूर सोबत बटाटे खाल्ल्याने अचानक रक्तातील साखर वाढत नाही. याशिवाय बटाटे थंड खाल्ल्याने त्यातील प्रतिरोधक स्टार्च वाढतो, ज्यामुळे साखरेची पातळी नियंत्रित राहण्यास मदत होते.
बटाटे आहारातून पूर्णपणे काढून टाकण्याची आवश्यकता नाही, परंतु शहाणपणाने सेवन केले पाहिजे. संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि रक्तातील साखरेचे निरीक्षण करून बटाटे खाल्ले तर ते आरोग्यासाठी हानिकारक नाही. बटाटा हा पोषक तत्त्वांनी समृद्ध आणि सहज उपलब्ध असलेला खाद्यपदार्थ आहे. त्यामध्ये कार्बोहायड्रेटचे प्रमाण जास्त असल्याने तो शरीराला त्वरित ऊर्जा प्रदान करतो. बटाट्यामध्ये व्हिटॅमिन C, व्हिटॅमिन B6, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम, फायबर तसेच अँटिऑक्सिडंट्स आढळतात.
हे पोषक तत्त्व रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यास, पेशींचे संरक्षण करण्यास आणि त्वचा निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. उकडलेला किंवा भाजलेला बटाटा खाल्ल्यास पचन सुधारते आणि पोटाशी संबंधित त्रास कमी होतो. बटाट्यातील पोटॅशियम हृदयाचे आरोग्य जपण्यास, रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते. तसेच फायबरच्या उपस्थितीमुळे बद्धकोष्ठतेपासूनही आराम मिळतो.
बटाट्यामध्ये फॅट आणि कोलेस्ट्रॉल नसल्यामुळे तो योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास वजनातील संतुलन राखण्यास मदत करतो. व्यायाम करणारे किंवा शारीरिक श्रम करणारे लोकांसाठी बटाटा उत्तम ऊर्जा स्रोत मानला जातो. तसेच बटाट्यातील अँटिऑक्सिडंट्स शरीरातील ताण कमी करण्यास सहाय्य करतात. बटाट्याचे रसातीत गुणधर्म त्वचेवरील डाग, सूज कमी करण्यास मदत करतात, त्यामुळे तो सौंदर्यवर्धक उपयोगासाठीही फायदेशीर ठरतो. मात्र, हे सर्व फायदे मिळविण्यासाठी बटाटा तळलेल्या स्वरूपात न खाता उकडून, वाफवून किंवा भाजून खाणे अधिक चांगले. योग्य प्रमाणात आणि योग्य पद्धतीने सेवन केल्यास बटाटा हा आरोग्यासाठी लाभदायक आणि पौष्टिक आहाराचा एक महत्त्वाचा घटक आहे.
