IPO मार्केटच्या उंच-खालील लहरी – ६ वर्षांची कामगिरी एका नजरेत!

मुंबई : शेअर बाजारात नवीन कंपन्या上市 झाल्या की लोकांची उत्सुकता आणि अपेक्षा उंचावतात, पण त्यांचा दीर्घकालीन प्रवास नेहमी गोड नसतो. Axis Capital च्या ताज्या अहवालानुसार, मागील सहा वर्षांत IPOs ची कामगिरी मिश्रित राहिली आहे.

अहवाल सांगतो की, ३७४ कंपन्यांपैकी सुमारे १८० कंपन्या त्यांच्या इश्यू किमतीपेक्षा खाली ट्रेड करत आहेत. या कंपन्यांमध्ये ७० कंपन्या, म्हणजेच जवळजवळ १९ टक्के, त्यांच्या प्रारंभीच्या इश्यू किमतीपेक्षा २५ ते ५० टक्क्यांपर्यंत कमी झाल्या आहेत. त्यापेक्षा अधिक दडपशाही अनुभवलेल्या कंपन्या म्हणजे ३४ कंपन्या, ज्या ५० टक्क्यांहून अधिक खाली आहेत.

तरीही बाजारात सकारात्मक उदाहरणेही आहेत. १९४ कंपन्या इश्यू किमतीपेक्षा वरच्या दरात आहेत. यापैकी ५७ कंपन्या १०० टक्क्यांहून अधिक वाढीच्या प्रवासावर आहेत, तर ४४ कंपन्या ५० ते १०० टक्के नफा दाखवत आहेत. काही कंपन्या, जसे की ३५ आणि २५ कंपन्या अनुक्रमे २५ ते ५० टक्के व १० ते २५ टक्के नफा देत आहेत, तर ३३ कंपन्या सुमारे १० टक्क्यांपर्यंत वरच्या किमतीवर टिकलेल्या आहेत.

आर्थिक विश्लेषक म्हणतात की, “IPO लिस्टिंगच्या सुरुवातीच्या दिवसांत नफा दिसणे सामान्य आहे, पण दीर्घकालीन कामगिरी आणि मार्केट सायकल्समधील स्थिरता पाहणे महत्त्वाचे आहे. काही कंपन्या लगेच यशस्वी होतात, तर काही दीर्घकाळ दबावाखाली राहतात.”

IPO म्हणजे एखादी खासगी कंपनी सार्वजनिक गुंतवणूकदारांकडून शेअर्स विकून भांडवल उभारते आणि स्टॉक एक्सचेंजवर सूचीबद्ध होते. या प्रक्रियेमुळे कंपनीला विस्तार आणि नवे प्रकल्प उभारण्याची संधी मिळते, पण गुंतवणूकदारांसाठी जोखमी देखील असतात.

अहवालातून दिसते की, गुंतवणूकदारांनी फक्त लिस्टिंगच्या सुरुवातीच्या दिवसांवरील हायलाइट्सवर विश्वास ठेवू नये; दीर्घकालीन कामगिरीचे निरीक्षण करणे अधिक शहाणपणाचे ठरते. काही कंपन्यांनी IPO मध्ये उत्कृष्ट नफा दिला आहे, तर अनेक अजूनही त्यांच्या सुरुवातीच्या किमतीच्या खाली टिकलेल्या आहेत.

किती कंपन्या इश्यू किमतीपेक्षा खाली?

• एकूण IPOs: ३७४

• इश्यू किमतीपेक्षा खाली ट्रेड करणाऱ्या कंपन्या: १८० (~४८%)

  • २५–५०% कमी: ७० कंपन्या (~१९%)

  • ५०% पेक्षा जास्त कमी: ३४ कंपन्या (~९%)

  • १०–२५% कमी: ५० कंपन्या (~१३%)

  • १०% पेक्षा कमी: २६ कंपन्या (~७%)

किती कंपन्या इश्यू किमतीपेक्षा वर?

• इश्यू किमतीपेक्षा वर ट्रेड करणाऱ्या कंपन्या: १९४ (~५२%)

  • १००% पेक्षा जास्त वाढ: ५७ कंपन्या (~१५%)

  • ५०–१००% वाढ: ४४ कंपन्या (~१२%)

  • २५–५०% वाढ: ३५ कंपन्या (~९%)

  • १०–२५% वाढ: २५ कंपन्या (~७%)

  • १०% पेक्षा कमी वाढ: ३३ कंपन्या (~९%)

विशेष निरीक्षण

• IPO ची सुरुवातीची गोडी: जरी सुरुवातीच्या दिवसांत काही कंपन्यांनी मोठा नफा दिला, दीर्घकालीन कामगिरी अनेकदा मिश्रित राहते.

• गुंतवणूकदारांसाठी संदेश: फक्त लिस्टिंगच्या दिवसांवरील नफ्यावर विश्वास ठेवू नये; मार्केट सायकल आणि दीर्घकालीन कामगिरी महत्त्वाची आहे.

IPO म्हणजे काय?

IPO म्हणजे एखादी खासगी कंपनी सार्वजनिक गुंतवणूकदारांकडून शेअर्स विकून भांडवल उभारते, ज्यामुळे ती स्टॉक एक्सचेंजवर सूचीबद्ध होते. यामुळे कंपनीला विस्तारासाठी आणि नव्या प्रकल्पांसाठी निधी मिळतो, पण गुंतवणूकदारांसाठी जोखीम देखील असते.