फक्त वजन कमी असणे म्हणजे फिटनेस नव्हे; निरोगी राहण्यासाठी ‘या’ सवयी ठेवा

Healthy Habits : फक्त वजन कमी आहे म्हणून व्यक्ती पूर्णपणे निरोगी आहे, असे मानणे चुकीचे आहे. चांगले आरोग्य म्हणजे केवळ सडपातळ शरीर नव्हे, तर मजबूत हृदय, चांगली झोप, पुरेशी ऊर्जा, मानसिक स्वास्थ्य आणि दैनंदिन कामे सहज करण्याची क्षमता होय. त्यामुळे निरोगी राहण्यासाठी कोणताही एक शॉर्टकट नसून, रोजच्या छोट्या-छोट्या सवयींची बेरीजच खऱ्या फिटनेसचा पाया ठरते.

आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत अनेकजण एखादा सुपरफूड, विशेष डाएट किंवा विशिष्ट व्यायाम केल्याने संपूर्ण आरोग्य सुधारेल, अशी अपेक्षा करतात. मात्र संतुलित आहार, नियमित शारीरिक हालचाल, पुरेशी झोप, नैसर्गिक प्रकाश आणि दिवसभर सक्रिय राहणे या मूलभूत गोष्टी आरोग्यासाठी अधिक महत्त्वाच्या आहेत.

सकाळच्या नैसर्गिक प्रकाशात थोडा वेळ घालवा

सकाळचा नैसर्गिक प्रकाश शरीराच्या सर्केडियन रिदमला नियमित ठेवण्यास मदत करू शकतो. त्यामुळे झोपेच्या वेळापत्रकावरही सकारात्मक परिणाम होतो. शक्य असल्यास सकाळी काही वेळ बाल्कनीत, गच्चीवर किंवा घराबाहेर नैसर्गिक प्रकाशात घालवावा. हलके चालणेही यासोबत करता येते. मात्र व्हिटॅमिन D मिळवण्यासाठी केवळ सूर्यप्रकाशावर अवलंबून राहणे योग्य नाही.

आहारात विविधता ठेवा

हेल्दी डाएट म्हणजे केवळ सलाड किंवा एखादे ‘सुपरफूड’ खाणे नव्हे. भाज्या, फळे, डाळी-कडधान्ये, संपूर्ण धान्ये, नट्स आणि योग्य प्रमाणातील प्रथिने आहारात असणे महत्त्वाचे आहे. विविध प्रकारचे पदार्थ खाल्ल्याने शरीराला वेगवेगळे पोषक घटक मिळण्यास मदत होते. अतिरिक्त साखर, जास्त मीठ आणि फॅटयुक्त पदार्थांचे प्रमाण कमी ठेवणेही फायदेशीर ठरते.

हेही वाचा –  आरक्षण उपवर्गीकरणाच्या समर्थनार्थ पिंपरी-चिंचवडमध्ये १८ ऑगस्टला ‘जनआक्रोश महामोर्चा’

वजनापेक्षा शरीराची क्षमता महत्त्वाची

सामान्य वजन असले तरी व्यक्तीची शारीरिक क्षमता, स्नायूंची ताकद, हृदयाचे आरोग्य किंवा मानसिक स्वास्थ्य चांगले असेलच असे नाही. खरा फिटनेस म्हणजे ताकद, सहनशक्ती, हालचालींची क्षमता आणि दैनंदिन कामे उत्साहाने करण्याची क्षमता यांचा समतोल.

सतत बसून राहणे टाळा

दररोज ३० मिनिटे व्यायाम करून उर्वरित दिवस सतत बसून राहणे टाळणे गरजेचे आहे. ऑफिसमध्ये किंवा घरून काम करताना मध्येच उठून काही मिनिटे चालणे, स्ट्रेचिंग करणे आणि शरीराची हालचाल करणे उपयुक्त ठरू शकते. ‘बसणे कमी, हालचाल जास्त’ हा साधा नियम जीवनशैलीचा भाग बनवण्याचा प्रयत्न करा.

शरीराला पुरेसे पाणी द्या

शरीराच्या सामान्य कार्यासाठी पाणी आवश्यक आहे. तहान लागण्याची वाट न पाहता दिवसभर नियमितपणे पाणी पिण्याची सवय ठेवावी. मात्र प्रत्येक व्यक्तीची पाण्याची गरज वेगळी असते. हवामान, शारीरिक हालचाल आणि आरोग्यस्थितीनुसार पाण्याची गरज बदलू शकते.

स्क्रीनपासूनही घ्या ब्रेक

मोबाइल, लॅपटॉप किंवा संगणकासमोर तासनतास बसल्याने शारीरिक हालचाल कमी होऊ शकते. त्यामुळे कामाच्या दरम्यान वेळोवेळी स्क्रीनपासून दूर व्हावे, उठून काही वेळ चालावे आणि डोळ्यांना विश्रांती द्यावी.

मानसिक आरोग्यालाही द्या महत्त्व

शरीर निरोगी ठेवताना मानसिक आरोग्याकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. नियमित शारीरिक हालचाल, पुरेशी झोप, आवडत्या व्यक्तींशी संवाद, छंदांसाठी वेळ देणे आणि तणाव कमी करण्याच्या सवयी मानसिक आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात.

किमान ७ तासांची झोप आवश्यक

प्रौढ व्यक्तींना साधारणपणे दररोज किमान सात तास झोप आवश्यक असते. झोप शरीर आणि मेंदूच्या पुनर्प्राप्तीसाठी महत्त्वाची आहे. सतत अपुरी झोप झाल्यास थकवा, एकाग्रतेत अडथळे आणि दीर्घकाळात आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे रात्री उशिरापर्यंत मोबाइल पाहण्याऐवजी नियमित झोपेची वेळ ठरवणे अधिक फायदेशीर ठरते.

‘एकच जादूची सवय’ नाही

एक सुपरफूड, एक व्यायाम किंवा एकच जादूची सवय निरोगी शरीराची हमी देऊ शकत नाही. संतुलित आहार + नियमित हालचाल + नैसर्गिक प्रकाश + पुरेसे पाणी + कमी स्क्रीन-सिटिंग + चांगली झोप + मानसिक आरोग्याची काळजी हा चांगल्या आरोग्याचा मजबूत पाया आहे.

त्यामुळे मोठा बदल करण्याऐवजी आजपासून एक छोटी चांगली सवय सुरू करा. फिटनेस हा काही दिवसांचा प्रकल्प नसून आयुष्यभराची दिनचर्या आहे.

महाईन्यूज-X वर फॉलो करा : महाईन्यूजला instagram वर फॉलो करा