To The Point: ‘माय वे ऑर द हायवे’; राष्ट्रवादीत पार्थ पवारांचे ‘सुपर पॉवर सेंटर’!

मुंबई । विशेष प्रतिनिधी

“राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये आता काय चालते?” या प्रश्नाचे उत्तर आज अनेक नेते एकाच वाक्यात देतात, “पार्थ पवार यांची मंजुरी घेतल्याशिवाय काहीही होत नाही.” अवघ्या सहा महिन्यांपूर्वी पक्षाच्या बैठकीत निरीक्षकाच्या भूमिकेत असलेले पार्थ पवार आज राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील सर्वात प्रभावशाली नेते बनले आहेत. सार्वजनिक राजकारणापासून काहीसे दूर राहणारे, मुलाखती न देणारे आणि एकमेव निवडणुकीत पराभूत झालेले पार्थ पवार हे आता पक्षाचे ‘पॉवर सेंटर’ बनल्याचे चित्र आहे.

२०१९ मध्ये मावळ लोकसभा मतदारसंघातून पार्थ पवार यांना तब्बल २ लाख १५ हजार मतांनी पराभवाचा सामना करावा लागला होता. त्यानंतर त्यांची राजकीय कारकीर्द फारशी चर्चेत नव्हती. पक्षातील महत्त्वाच्या बैठकींमध्ये त्यांची उपस्थिती असली तरी निर्णय प्रक्रियेत त्यांचा थेट सहभाग कमी असल्याचे सांगितले जात होते. पुणे महापालिका निवडणुकीच्या प्रचारापासूनही त्यांना दूर ठेवण्यात आले होते.

मात्र, २०२६ या वर्षाने राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील सत्तासमीकरणे पूर्णपणे बदलून टाकली. अजित पवार यांच्या निधनानंतर निर्माण झालेल्या राजकीय पोकळीत सुनेत्रा पवार यांनी पक्षाध्यक्षपद आणि उपमुख्यमंत्रीपदाची जबाबदारी स्वीकारली, तर संघटनात्मक सूत्रे पार्थ पवार यांच्या हाती येऊ लागली. आज परिस्थिती अशी आहे की, पक्षातील बहुतांश महत्त्वाचे निर्णय पार्थ पवार यांच्या मंजुरीनंतरच घेतले जात असल्याची चर्चा आहे.

पक्षात काय बदलले?

पार्थ पवार यांच्या उदयानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कार्यपद्धतीत लक्षणीय बदल झाल्याचे पक्षातील अनेक वरिष्ठ नेते सांगतात. पूर्वी महत्त्वाच्या निर्णयांमध्ये अनेक वरिष्ठ नेत्यांशी सल्लामसलत होत असे. आता मात्र निर्णय प्रक्रिया अधिक केंद्रीकृत झाल्याची भावना पक्षात आहे.

संघटनात्मक नियुक्त्या, जिल्हाध्यक्षांची निवड, आगामी निवडणुकांची रणनीती, पक्षाच्या आर्थिक संसाधनांची उभारणी आणि मित्रपक्षांशी समन्वय अशा अनेक विषयांमध्ये पार्थ पवार यांची थेट भूमिका वाढल्याचे सांगितले जाते.

पक्षातील एका वरिष्ठ नेत्याच्या मते, “पार्थ पवार यांच्याकडे संघटनात्मक कामकाजाची मोठी जबाबदारी आली आहे. मात्र, पक्षातील निर्णय प्रक्रिया आता एका मर्यादित गटाभोवती केंद्रीत होत असल्याची भावना काही नेत्यांमध्ये आहे.”

‘अजित पवारांचे वारसदार’ की ‘नवे नेतृत्व’?

पार्थ पवार यांच्यासमोर सर्वात मोठे आव्हान हे स्वतःचे स्वतंत्र राजकीय नेतृत्व निर्माण करण्याचे आहे. अजित पवार यांचे सर्वात मोठे राजकीय सामर्थ्य म्हणजे कार्यकर्ते, आमदार आणि स्थानिक नेतृत्व यांच्याशी असलेला थेट संवाद. कोणत्याही मतदारसंघातील कार्यकर्त्याची अडचण असो किंवा पक्षातील नाराजी, अजित पवार ती स्वतः हाताळत असत.

पार्थ पवार यांच्याबाबत मात्र राजकीय निरीक्षकांचे मत काहीसे वेगळे आहे. ते संघटनात्मक पातळीवर प्रभावी होत असले तरी त्यांना अद्याप व्यापक जनाधार मिळविण्याचे आव्हान कायम आहे.

एका मंत्र्याने नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितले, “आमदारांना आपल्या बाजूने ठेवणे ही अजित पवार यांची मोठी ताकद होती. पार्थ पवार यांनी अद्याप स्वतःचे राजकीय नेतृत्व सिद्ध करायचे आहे. केवळ वारसा पुरेसा नसतो, त्याला जनाधाराची जोडही लागते.”

हेही वाचा

खेळाडू घडवा..पट वाढवा..! महापालिका शाळांमध्ये आता क्रीडा प्रबोधिनी पॅटर्न!

वरिष्ठ नेत्यांची वाढती अस्वस्थता

राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील काही वरिष्ठ नेत्यांमध्ये वाढती अस्वस्थता हे सध्याच्या राजकीय घडामोडींचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य मानले जात आहे. विशेषतः अनेक दशकांपासून पक्षासाठी काम करणाऱ्या ज्येष्ठ नेत्यांना निर्णय प्रक्रियेत पूर्वीइतके स्थान मिळत नसल्याची भावना असल्याचे बोलले जाते.

सुनील तटकरे आणि प्रफुल्ल पटेल यांसारख्या ज्येष्ठ नेत्यांच्या भूमिकेकडे सध्या राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे. अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखाली पक्षातील सत्तेचे संतुलन कायम होते. आता ते संतुलन कोणत्या दिशेने झुकते, यावर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या भविष्यातील राजकारण अवलंबून राहणार आहे.

भाजपची ‘वेट अँड वॉच’ भूमिका

महायुतीतील मित्रपक्ष भाजपने मात्र याबाबत सावध भूमिका घेतली आहे. भाजपच्या वरिष्ठ नेत्यांच्या मते, पार्थ पवार यांचा वाढता प्रभाव हा राष्ट्रवादी काँग्रेसचा अंतर्गत विषय आहे. जोपर्यंत महायुतीच्या राजकारणावर त्याचा परिणाम होत नाही, तोपर्यंत भाजप यामध्ये हस्तक्षेप करणार नाही.

मात्र, आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्था निवडणुका आणि २०२९ च्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये पार्थ पवार यांची भूमिका किती प्रभावी ठरते, यावर महायुतीतील राजकीय समीकरणेही अवलंबून राहतील.

२०२९ साठीची तयारी सुरू

राष्ट्रवादी काँग्रेससाठी आगामी २०२९ ची निवडणूक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. अजित पवार यांच्या अनुपस्थितीत पक्षाचे नेतृत्व कोणत्या पद्धतीने पुढे जाते, याची ही पहिली मोठी परीक्षा असेल.

पार्थ पवार सध्या संघटनात्मक पातळीवर पक्षाला मजबूत करण्याच्या प्रयत्नात असल्याचे सांगितले जाते. नव्या नेतृत्वाला संधी देणे, आर्थिक संसाधनांची उभारणी आणि मतदारसंघनिहाय पक्षाची पुनर्बांधणी या तीन आघाड्यांवर ते विशेष लक्ष केंद्रित करत असल्याची माहिती सूत्रांनी दिली आहे.

राजकीय वैधतेची अग्निपरीक्षा

अवघ्या सहा महिन्यांत पक्षाचे ‘सुपर पॉवर सेंटर’ बनणे ही पार्थ पवार यांच्यासाठी मोठी राजकीय उपलब्धी मानली जात आहे. मात्र, संघटनात्मक अधिकाराचे जनाधारात रूपांतर करणे, वरिष्ठ नेतृत्वाला सोबत घेऊन पक्षाची एकजूट कायम राखणे आणि निवडणुकांमध्ये पक्षाला यश मिळवून देणे हीच त्यांची खरी अग्निपरीक्षा असेल.

आज राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये पार्थ पवार यांचे शब्द अंतिम मानले जात असल्याची चर्चा असली, तरी महाराष्ट्राच्या राजकारणात अंतिम निर्णय हा नेहमीच जनतेच्या कौलावर अवलंबून असतो. त्यामुळे ‘पक्षावरील नियंत्रण’ आणि ‘जनतेतील स्वीकारार्हता’ यामधील अंतर पार्थ पवार किती वेगाने भरून काढतात, यावरच त्यांच्या राजकीय प्रवासाची पुढील दिशा निश्चित होणार आहे.

महाईन्यूज-X वर फॉलो करा : महाईन्यूजला instagram वर फॉलो करा