महाराष्ट्रातील मतदार यादीची अंतिम प्रसिद्धी ३० नोव्हेंबरला; निवडणूक आयोगाकडून SIR वेळापत्रकात बदल

नवी दिल्ली : निवडणूक आयोगाने सहा राज्यांमधील मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनाच्या (Special Intensive Revision – SIR) वेळापत्रकात बदल केला आहे. दिल्ली आणि महाराष्ट्रातील मतदारांना मतदार यादीत नाव समाविष्ट करणे, नाव वगळण्याबाबत किंवा अन्य विसंगतींबाबत दावे आणि आक्षेप दाखल करण्यासाठी अतिरिक्त वेळ देण्यात आला आहे. तर आंध्र प्रदेश, हरियाणा, तेलंगणा आणि नागालँडमध्ये नोटिसांवरील प्रक्रिया पूर्ण करण्याची अंतिम मुदत वाढवण्यात आली आहे.

नवीन वेळापत्रकानुसार, महाराष्ट्रासह पाच राज्यांमध्ये ३० नोव्हेंबर रोजी अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध केली जाणार आहे. तर दिल्लीतील अंतिम मतदार यादी २२ डिसेंबर रोजी जाहीर होणार आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या निरीक्षणानंतर निर्णय

मतदारांना दावे आणि आक्षेप दाखल करण्यासाठी पुरेशी संधी मिळाली पाहिजे. ही प्रक्रिया घाईघाईने पूर्ण केली जाऊ नये, असे निरीक्षण सर्वोच्च न्यायालयाने नोंदवले होते. त्यानंतर निवडणूक आयोगाने वेळापत्रकात बदल केला आहे.

२८ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या सुनावणीदरम्यान सर्वोच्च न्यायालयाने संबंधित राज्यांमध्ये सध्या निवडणुका नसताना मतदार यादी पुनरावलोकनाची प्रक्रिया एवढ्या घाईने का राबवली जात आहे, असा प्रश्न निवडणूक आयोगाला विचारला होता.

हेही वाचा –  सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या ध्वजारोहणाची तयारी; ४२ तास त्र्यंबकेश्वर मंदिर भाविकांसाठी बंद

तिसऱ्या टप्प्यात ३६.७३ कोटी मतदारांची पडताळणी

SIR प्रक्रियेचा तिसरा टप्पा हरियाणा, झारखंड, उत्तराखंड आणि दिल्लीसह १६ राज्ये आणि तीन केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये राबवला जात आहे. या टप्प्यात एकूण ३६.७३ कोटी मतदारांची पडताळणी केली जाणार आहे.

या टप्प्यातील राज्यांमध्ये महाराष्ट्रात सर्वाधिक मतदार आहेत. तर दादरा आणि नगर हवेली तसेच दमण आणि दीवमध्ये सर्वात कमी मतदार आहेत. हिमाचल प्रदेश, जम्मू-काश्मीर आणि लडाखमध्ये SIR प्रक्रिया नंतर राबवली जाणार आहे. खराब हवामान आणि जनगणनेशी संबंधित कारणांमुळे या भागांचे वेळापत्रक नंतर जाहीर केले जाणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

तिसरा टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर हिमाचल प्रदेश, जम्मू-काश्मीर आणि लडाख वगळता देशभरातील SIR प्रक्रिया पूर्ण होणार आहे.

आतापर्यंत ५९ कोटी मतदारांचा समावेश

निवडणूक आयोगाने २४ जून २०२५ रोजी देशव्यापी विशेष सखोल मतदार यादी पुनरावलोकनाचे आदेश दिले होते. या प्रक्रियेच्या पहिल्या टप्प्यात बिहारचा समावेश होता. त्यानंतर दुसऱ्या टप्प्यात २८ ऑक्टोबर २०२५ पासून १२ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये प्रक्रिया राबवण्यात आली.

आयोगाच्या माहितीनुसार, पहिल्या दोन टप्प्यांमध्ये अंदाजे ५९ कोटी मतदारांचा समावेश करण्यात आला आहे.

२१ वर्षांनंतर देशभरात विशेष सखोल पुनरावलोकन

विशेष सखोल पुनरावलोकन म्हणजे मतदार यादीची तपशीलवार तपासणी करून ती अद्ययावत करण्याची प्रक्रिया. मतदार यादीत केवळ पात्र मतदारांची नावे अचूकपणे समाविष्ट राहावीत, हा या प्रक्रियेचा मुख्य उद्देश आहे.

निवडणूक आयोगाच्या म्हणण्यानुसार, देशभरात यापूर्वी अशा प्रकारची मोठी मोहीम २००२ ते २००४ या कालावधीत राबवण्यात आली होती. सध्या सुमारे २१ वर्षांनंतर ही प्रक्रिया पुन्हा व्यापक स्वरूपात राबवली जात आहे. आयोगाच्या माहितीनुसार, देशात SIR प्रक्रिया आठव्यांदा राबवण्यात येत आहे.

महाईन्यूज-X वर फॉलो करा : महाईन्यूजला instagram वर फॉलो करा