संपादकीय लेख : मेट्रोच्या मृगजळामागे पुणे-पिंपरी-चिंचवडकरांची फरपट!

पुणे-पिंपरी-चिंचवडकरांसाठी, विशेषतः हिंजवडीच्या आयटी नगरीत दररोज राबणाऱ्या हजारो नोकरदारांसाठी ‘शिवाजीनगर-हिंजवडी मेट्रो’ ही केवळ एक रेल्वे सेवा नसून, ती वाहतूक कोंडीच्या नरकातून सुटका करणारी ‘जीवनवाहिनी’ ठरणार होती. मात्र, दुर्दैवाने ही वाहिनी आता केवळ तारखांच्या खेळात अडकली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ही मेट्रो १ मे २०२६ पर्यंत सुरू करण्याचे स्पष्ट निर्देश दिले होते, परंतु ती मुदतही आता उलटून गेली आहे. ‘डेडलाईन’ हुकण्याची ही पहिली वेळ नाही, आणि बहुधा शेवटचीही नसेल, अशी भीती आता नागरिकांमध्ये निर्माण झाली आहे.

तारीख पे तारीख: नियोजनाचा अभाव?

या मेट्रो प्रकल्पाचा इतिहास पाहिला तर तो विलंबाच्या विक्रमांनी भरलेला दिसतो. सुरुवातीला मार्च २०२५ ची घोषणा झाली, त्यानंतर सप्टेंबर, डिसेंबर, मार्च २०२६ आणि आता मे महिन्याचा वायदाही फोल ठरला आहे. आता १५ जून ही नवीन तारीख देण्यात आली आहे. ‘पुणे आयटी सिटी मेट्रो रेल लिमिटेड’ या टाटा आणि सीमेन्स यांच्यासारख्या बलाढ्य कंपन्यांच्या भागीदारीतून साकारणाऱ्या प्रकल्पाची ही गती असेल, तर सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (PPP) मॉडेलच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह उभे राहते.

विलंबाची ‘विचित्र’ कारणे

• यावेळी विलंबासाठी दिलेली कारणे केवळ अनाकलनीय नाहीत, तर ती प्रशासनाच्या नियोजनातील त्रुटी अधोरेखित करतात.
  कामगारांचे स्थलांतर: पश्चिम बंगालमधील निवडणुकांसाठी कामगार गावी गेले म्हणून काम थांबणे, हे मनुष्यबळ व्यवस्थापनाचे अपयश दर्शवते.
• जागतिक स्थिती: अमेरिका-इराण युद्धाचा परिणाम म्हणून साहित्याचा तुटवडा असल्याचे सांगितले जाते. जागतिक घडामोडींचा फटका बसू शकतो, पण स्थानिक पातळीवर सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ चौकातील जलवाहिनीची गळती रोखणे किंवा स्थानकांच्या जिन्यांसाठी जागा मोकळी करणे, ही कामे तर स्थानिक प्रशासनाच्या हातात होती. तिथे कोणाचे युद्ध सुरू होते?

प्रवाशांचा अंत पाहू नका

हिंजवडीला जाणारे रस्ते म्हणजे खड्ड्यांचे आगार बनले आहेत. दुचाकीवरून प्रवास करणाऱ्या तरुणांना पाठीच्या व्याधी जडत आहेत, तर तासनतास ट्रॅफिकमध्ये अडकल्यामुळे मानसिक स्वास्थ्य बिघडत आहे. पावसाळा तोंडावर आहे आणि अशा वेळी रस्ते अधिकच धोकादायक होतील. अशा परिस्थितीत मेट्रोचा आधार मिळणे अपेक्षित होते, पण तिथेही निराशाच पदरी पडली आहे.

आता तरी शब्द पाळा!

आता ही सेवा दोन टप्प्यांत सुरू करण्याचे नियोजन आहे—१५ जूनला पहिले १२ टप्पे आणि ऑक्टोबरमध्ये उर्वरित मार्ग. प्रशासनाने हे लक्षात घ्यावे की, पुणेकर आता केवळ आश्वासनांनी समाधानी होणारे नाहीत. वारंवार मुदतवाढ देऊन प्रकल्पाचे गांभीर्य नष्ट झाले आहे. आता १५ जूनला खरोखरच मेट्रो धावणार की पुन्हा एकदा ‘तांत्रिक कारण’ पुढे करून पुणेकरांच्या जखमेवर मीठ चोळले जाणार, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.

मेट्रोचे काम वेळेत पूर्ण होणे ही केवळ तांत्रिक गरज नसून, ती हजारो पुणेकरांच्या जगण्याचा दर्जा सुधारण्याची जबाबदारी आहे. ‘डेडलाईन’ ही केवळ कागदावरची तारीख नसून तो जनतेला दिलेला शब्द असावा, याचे भान राज्य सरकार आणि ‘पीएमआरडीए’ने ठेवणे गरजेचे आहे.