भारतीय उद्योजकावर अमेरिकेची कारवाई; इराणच्या तेल व्यापार प्रकरणात ९ कंपन्यांवर निर्बंध
इराणच्या तेल व्यापाराला मदत केल्याचा अमेरिकी अर्थ मंत्रालयाचा आरोप; बनावट जहाज नोंदणी आणि समुद्री प्रमाणपत्रांद्वारे निर्बंध चुकवल्याचा दावा.

मुंबई : इराणसोबतच्या तेल व्यापारावरील आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांचे उल्लंघन केल्याच्या आरोपावरून अमेरिकेने एका भारतीय उद्योजकासह त्यांची पत्नी आणि भारतातील नऊ कंपन्यांवर प्रतिबंधात्मक कारवाई केली आहे. भारतीय व्यावसायिक सुनील कुमार शर्मा आणि त्यांची पत्नी जसप्रीत प्रीती शाहिदी हे कथित नेटवर्कचे संचालक असल्याचा आरोप अमेरिकी अर्थ मंत्रालयाने केला आहे. बनावट जहाज नोंदणी आणि समुद्री प्रमाणपत्रांच्या माध्यमातून इराणी तेलाची वाहतूक करणाऱ्या जहाजांना निर्बंध टाळण्यास मदत केल्याचा अमेरिकेचा दावा आहे.
अमेरिकी अर्थ मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, हे नेटवर्क समुद्री क्षेत्रातील कथित फसवणुकीशी संबंधित होते. इराणला तेल व्यापार सुरू ठेवण्यासाठी मदत करण्याच्या उद्देशाने या नेटवर्कने विविध देशांतील जहाजांच्या नोंदणीशी संबंधित सेवांचा वापर केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.
चंदीगडमधून नेटवर्क चालवल्याचा अमेरिकी अर्थ मंत्रालयाचा दावा
अमेरिकी अर्थ मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, सुनील कुमार शर्मा आणि त्यांची पत्नी चंदीगडमधून हे कथित नेटवर्क चालवत होते. विविध देशांमधील समुद्री प्रशासनाशी संबंधित अधिकाऱ्यांशी असलेल्या संपर्कांचा गैरवापर करून बनावट समुद्री नोंदणी तयार करण्यात आल्याचा आरोप आहे.
जहाजांसाठी बनावट समुद्री नोंदणी आणि ध्वजाशी संबंधित प्रमाणपत्रे तयार केली जात होती. त्यामुळे इराणी तेल वाहून नेणाऱ्या जहाजांना आंतरराष्ट्रीय निर्बंध असूनही आपली वाहतूक सुरू ठेवणे शक्य होत असल्याचा दावा अमेरिकी प्रशासनाने केला आहे.
हेही वाचा – ऊसाच्या पहिल्या उचलीसाठी स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे महामार्गावर ठिय्या आंदोलन; ४ हजारांहून अधिक वाहने अडकली
‘ऑपरेशन इकॉनॉमिक आउटकास्ट’ अंतर्गत कारवाई
अमेरिकेने डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या नेतृत्वाखालील प्रशासनाच्या ‘ऑपरेशन इकॉनॉमिक आउटकास्ट’ अंतर्गत ही कारवाई केल्याचे वृत्त आहे. इराणची तेल विक्री आणि अन्य आर्थिक व्यवहारांमधून होणारी कमाई रोखणे हा या कारवाईमागील उद्देश असल्याचे अमेरिकी अर्थ मंत्रालयाने म्हटले आहे.
अमेरिकी प्रशासनाने या संपूर्ण नेटवर्कला मोठे कथित गुन्हेगारी जाळे संबोधले आहे. मात्र, या प्रकरणातील आरोप आणि संबंधित व्यक्तींची बाजू याबाबत स्वतंत्रपणे अधिकृत माहिती उपलब्ध होणे महत्त्वाचे आहे.
२०१४ पासून कथित फसवणुकीचे जाळे
AFP च्या वृत्तानुसार, या कथित फसवणुकीची सुरुवात २०१४ मध्ये झाली. २०२३ मध्ये सुनील कुमार शर्मा यांनी सिंगापूरमध्ये ‘एस्वातिनी मॅरीटाइम अफेयर्स अँड इंटरनॅशनल शिप रजिस्ट्री पीटीई लिमिटेड’ नावाची कंपनी स्थापन केली.
या कंपनीच्या वेबसाइटवर विविध देशांतील जहाजांची नोंदणी, समुद्री ध्वज उपलब्ध करून देणे, खलाशांना प्रशिक्षण देणे आणि जहाजांचे वर्गीकरण यांसारख्या सेवा दिल्या जात असल्याचे नमूद होते.
अमेरिकी अर्थ मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, इराणी तेल वाहून नेणाऱ्या जहाजांना या कंपनीकडून नोंदणीसंबंधी सेवा पुरवण्यात येत होती. मात्र, एस्वातिनीच्या अधिकाऱ्यांनी या संघटनेशी आपला संबंध असल्याचे सार्वजनिकरीत्या नाकारल्याचा दावाही अमेरिकी मंत्रालयाने केला आहे.
या कारवाईमुळे भारतातील संबंधित कंपन्या आणि व्यक्तींवर अमेरिकी निर्बंधांचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. इराणच्या तेल व्यापाराशी संबंधित कथित नेटवर्कविरोधात अमेरिकेने केलेल्या या कारवाईकडे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर लक्ष लागले आहे.




