हिवाळ्यात निरोगी राहायचे आहे? आहारात करा या ६ पदार्थांचा समावेश; रोगप्रतिकारशक्ती टिकवण्यास होईल मदत
बाजरी, नाचणी, हिरव्या भाज्यांपासून जवस आणि हर्बल टीपर्यंत पोषक पर्याय; संतुलित आहारासोबत झोप आणि व्यायामही महत्त्वाचा

आरोग्य विशेष : नोव्हेंबर महिन्यात थंडीचा जोर वाढू लागला असून सकाळी आणि संध्याकाळी गारवा जाणवत आहे. त्याचबरोबर प्रदूषणाची समस्याही कायम आहे. अशा वातावरणात आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी आणि शरीराचे सामान्य कार्य सुरळीत ठेवण्यासाठी आहारात ऋतूनुसार बदल करणे फायदेशीर ठरू शकते. न्यूट्रिशनिस्ट गीतिका चोप्रा यांनी हिवाळ्यात आहारात कोणत्या पदार्थांचा समावेश करावा, याबाबत काही टिप्स दिल्या आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, केवळ एखादा सुपरफूड खाल्ल्याने रोगप्रतिकारशक्ती वाढत नाही. त्यासाठी पोषक आणि संतुलित आहार, पुरेशी झोप, नियमित शारीरिक हालचाल आणि निरोगी जीवनशैली महत्त्वाची असते. हिवाळ्यात आहारात पुढील पदार्थांचा समावेश करता येऊ शकतो.
१. बाजरी, नाचणी आणि ज्वारीसारखी पारंपरिक धान्ये
हिवाळ्यात बाजरी, नाचणी, ज्वारी आणि मका यांसारख्या पारंपरिक धान्यांचा आहारात समावेश करा. या धान्यांमध्ये फायबर, कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स आणि विविध खनिजे असतात. हे घटक शरीराला ऊर्जा देण्यास आणि पचनसंस्थेचे आरोग्य राखण्यास मदत करतात. बाजरीची भाकरी, नाचणीची पेज आणि ज्वारीची खिचडी हे आहारातील चांगले पर्याय ठरू शकतात.
२. शरीराला उबदार वाटण्यासाठी हर्बल टी
हिवाळ्यात आले, तुळस आणि दालचिनी यांचा वापर करून तयार केलेली गरम हर्बल टी घेऊ शकता. गरम पेयांमुळे घशाला आरामदायी वाटू शकते आणि शरीराला द्रवपदार्थ मिळतात. मात्र, हर्बल टीला रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणारे औषध समजू नये. ज्येष्ठमधाचे नियमित सेवन करण्यापूर्वी विशेष काळजी घ्यावी, कारण काही व्यक्तींना त्याचा त्रास होऊ शकतो.
हेही वाचा – जिल्हा परिषद शिक्षकांच्या बदलीबाबत सरकारचा मोठा निर्णय; रुजू न झाल्यास शिस्तभंगाची कारवाई
३. हंगामी हिरव्या भाज्या
पालक, मेथी, मोहरीची पाने, चाकवत आणि ब्रोकोली यांसारख्या हिरव्या भाज्या आहारात आवर्जून असाव्यात. या भाज्यांमधून व्हिटॅमिन ए, व्हिटॅमिन सी, फोलेट, लोह आणि अँटीऑक्सिडंट्स मिळतात. शरीरातील रोगप्रतिकारक यंत्रणेचे सामान्य कार्य सुरळीत ठेवण्यासाठी ही पोषक तत्त्वे महत्त्वाची असतात.
४. मर्यादित प्रमाणात देशी तूप
हिवाळ्यात आहारात मर्यादित प्रमाणात देशी तुपाचा समावेश करता येतो. तुपातून शरीराला ऊर्जा आणि चरबीमध्ये विरघळणारी काही जीवनसत्त्वे मिळण्यास मदत होते. मात्र, तुपात सॅच्युरेटेड फॅटचे प्रमाण अधिक असल्याने त्याचे अतिसेवन टाळावे. संतुलित आहाराचा भाग म्हणूनच त्याचा वापर करणे योग्य ठरते.
५. गुळाचे मर्यादित सेवन
गुळामध्ये लोह आणि काही खनिजे अल्प प्रमाणात असतात. त्यामुळे गुळाचा मर्यादित प्रमाणात आहारात समावेश करू शकता. मात्र, गुळातही साखरेचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे त्याचे अतिसेवन टाळावे. गूळ हा रोगप्रतिकारशक्ती वाढवणारा किंवा आजारांपासून संरक्षण देणारा विशेष पदार्थ नाही.
६. जवसाचा आहारात समावेश
जवसामध्ये ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड (ALA), फायबर आणि लिग्नॅन्स असतात. जवसाची पूड दही, ओट्स, दलिया किंवा सॅलडमध्ये मिसळून खाऊ शकता. यामुळे शरीराला आवश्यक पोषक घटक मिळतात. जवसातील फायबर पचनसंस्थेच्या आरोग्यासाठीही उपयुक्त ठरते.
हिवाळ्यात या गोष्टींकडेही लक्ष द्या
हिवाळ्यात केवळ गरम पदार्थ खाणे पुरेसे नाही. आहारात हंगामी फळे, पुरेशा प्रमाणात प्रथिने, सुकामेवा, बिया आणि विविध भाज्यांचा समतोल राखणे महत्त्वाचे आहे. यासोबतच दररोज पुरेशी झोप घेणे, नियमित शारीरिक हालचाली करणे आणि पुरेसे पाणी व इतर द्रवपदार्थ पिण्याकडे लक्ष द्यावे.
लक्षात ठेवा : रोगप्रतिकारशक्ती टिकवण्यासाठी कोणताही एक पदार्थ पुरेसा नसतो. विविध पोषक घटकांचा समावेश असलेला संतुलित आहार आणि निरोगी जीवनशैली यांचा एकत्रित फायदा होतो.




