‘न्यायासाठी निर्भय व्हा, संविधानाशी तडजोड नको!’; सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांचा तरुण वकिलांना मोलाचा संदेश
‘अन्याय दूर करा, व्यक्तिगत स्वातंत्र्य जपा, संविधानिक मूल्यांशी तडजोड करू नका’; बंगळुरूतील नॅशनल लॉ स्कूलच्या पदवीदान समारंभात महत्त्वाचे मार्गदर्शन

बंगळुरू : कायद्याच्या क्षेत्रात काम करण्यासाठी केवळ कायद्यांचे ज्ञान आणि खटल्यांचे संदर्भ माहीत असणे पुरेसे नाही, तर योग्य गोष्टींच्या बाजूने उभे राहण्याचे धैर्य आणि ज्यांचा आवाज ऐकला जात नाही, त्यांना समजून घेण्याची विनम्रता आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश आणि नॅशनल लॉ स्कूल ऑफ इंडिया युनिव्हर्सिटीचे कुलपती सूर्यकांत यांनी केले. ‘कायद्याचं क्षेत्र कमकुवत मनाच्या लोकांसाठी नाही,’ असे सांगत त्यांनी तरुण पदवीधरांना निर्भयपणे आणि संविधानिक मूल्यांशी निष्ठा राखून काम करण्याचा संदेश दिला.
बंगळुरू येथे नॅशनल लॉ स्कूल ऑफ इंडिया युनिव्हर्सिटीच्या ३४ व्या वार्षिक पदवीदान समारंभात ते विद्यार्थ्यांना संबोधित करत होते. विद्यापीठाच्या परिसरात गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या घडामोडींमुळे समारंभाबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली होती. काही बाह्य शक्तींमुळे अपेक्षेप्रमाणे कार्यक्रम होईल की नाही, अशी साशंकता निर्माण झाल्याचे सूर्यकांत यांनी नमूद केले. मात्र, ही अनिश्चितता दूर झाली आणि प्राध्यापक, विद्यार्थी तसेच त्यांच्या कुटुंबीयांच्या उपस्थितीत पदवीदान समारंभ पार पडला.
योग्य गोष्टींसाठी उभे राहण्याचे धैर्य हवे
कायद्याच्या क्षेत्रात प्रवेश करणाऱ्या तरुणांनी बौद्धिक स्वातंत्र्यासोबत निर्भयताही जपली पाहिजे, असे सूर्यकांत यांनी स्पष्ट केले. कोणत्याही निर्णयापूर्वी संबंधित व्यक्तीचे म्हणणे ऐकून घेणे, एखाद्या व्यक्तीला तिच्या सामाजिक किंवा वैयक्तिक परिस्थितीच्या पलीकडे जाऊन समजून घेणे आणि दुसऱ्याच्या प्रतिष्ठेला धक्का न लावता असहमती व्यक्त करणे, ही कायदेपेशातील महत्त्वाची मूल्ये असल्याचे त्यांनी सांगितले.
कायद्याचे ज्ञान असणे आवश्यक आहेच; मात्र, योग्य गोष्टींचे संरक्षण करण्याची हिंमत आणि वंचितांचा आवाज ऐकण्याची संवेदनशीलता यांनाही तितकेच महत्त्व आहे. तरुण वकिलांनी या मूल्यांचा आपल्या व्यावसायिक जीवनात अवलंब करावा, असे आवाहन त्यांनी केले.
‘कायदा सतत विकसित होत असतो’
कायदा ही स्थिर किंवा थांबलेली व्यवस्था नसून तो सतत विकसित होत असतो, असेही सरन्यायाधीशांनी नमूद केले. वकिलांनी न्यायालयात मांडलेले युक्तिवाद, तयार केलेले करार, दिलेले कायदेशीर सल्ले आणि लिहिलेले निर्णय या प्रत्येक कृतीतून देशातील न्यायव्यवस्थेला योगदान मिळत असते, असे त्यांनी सांगितले.
संविधानिक मूल्यांशी तडजोड नको
व्यावसायिक जीवनात यश मिळवण्यासाठी शॉर्टकटचा अवलंब करू नका आणि वैयक्तिक सोयीसाठी देशाच्या मूलभूत सिद्धांतांशी तडजोड करू नका, असा स्पष्ट संदेश सूर्यकांत यांनी पदवीधरांना दिला. विद्यापीठात शिकलेल्या मूल्यांना आयुष्यभर सोबत ठेवून त्यानुसार काम करण्याचे आवाहनही त्यांनी केले.
अन्याय दूर करणे, नागरिकांच्या व्यक्तिगत स्वातंत्र्याचे संरक्षण करणे आणि संविधानिक मूल्ये टिकवून ठेवणे, यातूनच कायदेपेशातील व्यक्तींना खरे समाधान मिळू शकते, असे सांगत त्यांनी तरुण पदवीधरांना जबाबदारीने आणि निष्ठेने काम करण्याचे आवाहन केले.




