महाराष्ट्रात आरोग्य क्षेत्रात नवोन्मेषाची नवी दिशा; ‘लिव्हिंग लॅब’मधून गुणवत्ता सुधारणा आणि रोजगारनिर्मितीवर भर

मुंबई : महाराष्ट्रातील आरोग्यसेवांचा दर्जा उंचावण्यासह आरोग्य क्षेत्रात नवोन्मेषाला चालना देण्यासाठी राज्यस्तरीय ‘लिव्हिंग लॅब’ विकसित करण्यात येत आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या संकल्पनेतून सुरू करण्यात आलेल्या या उपक्रमाद्वारे आरोग्य सुविधांची गुणवत्ता सुधारणे, गुणवत्ता मानकांचे पालन वाढविणे आणि नागरिकांसाठी कौशल्य विकास व रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण करण्यावर भर दिला जाणार आहे.

स्थानिक आरोग्यविषयक गरजा आणि प्राधान्यक्रम निश्चित करून समुदायाच्या सहभागातून प्रभावी उपाय विकसित करणे, तसेच प्रत्यक्ष आरोग्य व्यवस्थेत नव्या पद्धतींची चाचणी घेणे, हा या व्यासपीठाचा मुख्य उद्देश आहे. शासन, आरोग्यसेवा प्रदाते, खासगी क्षेत्र, शैक्षणिक संस्था, नवोन्मेषक आणि विकास भागीदार यांच्या अनुभवांचा व क्षमतांचा एकत्रित उपयोग करून सध्याची आरोग्य व्यवस्था अधिक सक्षम करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

AI आणि डिजिटल हेल्थ तंत्रज्ञानाचा वापर

‘लिव्हिंग लॅब’च्या माध्यमातून कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डिजिटल आरोग्य, डेटा विश्लेषण आणि ‘प्रिसिजन हेल्थ’ यांसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा उपयोग केला जाणार आहे. या तंत्रज्ञानाच्या मदतीने आरोग्यसेवेतील गरजा ओळखणे, उपचारपद्धती अधिक परिणामकारक बनविणे आणि आरोग्य सुविधांचा दर्जा सुधारण्यासाठी नव्या उपायांची चाचणी घेणे शक्य होईल.

मात्र, या उपक्रमात केवळ नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यापुरते मर्यादित न राहता, त्याचा प्रत्यक्ष नागरिकांना होणारा फायदा तपासण्यावर भर असेल. विशेषतः दुर्गम भागांतील आणि आरोग्यसेवेपासून वंचित असलेल्या घटकांपर्यंत दर्जेदार सेवा पोहोचविण्याचे उद्दिष्ट आहे.

हेही वाचा –  महाराष्ट्रात लवकरच हवाई रुग्णवाहिका सेवा; अपघातग्रस्तांना ‘गोल्डन अवर’मध्ये उपचार देण्याचे नियोजन

सार्वजनिक आणि खासगी क्षेत्रातील समन्वय

खासगी आरोग्य क्षेत्रातील अनुभव, सुविधा आणि क्षमता सार्वजनिक आरोग्याच्या प्राधान्यक्रमांशी जोडणे, ही या उपक्रमातील महत्त्वाची बाब आहे. विविध भागधारकांच्या सहभागातून स्थानिक गरजांनुसार व्यवहार्य, परवडणारे आणि सहज उपलब्ध होणारे उपाय विकसित केले जाणार आहेत.

या उपायांची प्रत्यक्ष आरोग्य व्यवस्थेत चाचणी घेतल्यानंतर त्यातून मिळालेल्या अनुभवांचे विश्लेषण केले जाईल. यशस्वी ठरणाऱ्या प्रारूपांचा महाराष्ट्रातील अन्य भागांत तसेच आवश्यकतेनुसार इतर ठिकाणी विस्तार करण्याची शक्यता तपासली जाणार आहे.

कौशल्य विकास आणि रोजगारनिर्मितीलाही चालना

आरोग्यसेवेच्या गुणवत्तेत सुधारणा करण्याबरोबरच स्थानिक पातळीवर कौशल्य विकास, रोजगार आणि उद्योगनिर्मितीच्या संधी शोधण्यावरही भर देण्यात येणार आहे. समुदायाच्या आरोग्यविषयक गरजांशी संबंधित कौशल्ये विकसित करून स्थानिक रोजगाराच्या संधी वाढविण्याची क्षमता या उपक्रमातून तपासली जाईल.

शासन, समुदाय, नवोन्मेषक आणि विविध भागीदारांच्या सहभागातून आरोग्य क्षेत्रातील गरजांवर आधारित उपाय विकसित करणे आणि त्यांचा व्यापक विस्तार करणे, हा या उपक्रमाचा महत्त्वाचा भाग असेल.

मातृ आरोग्यसेवेसाठी ‘मान्यता’ उपक्रमाचे उदाहरण

‘द फेडरेशन ऑफ ऑब्स्टेट्रिक्स अँड गायनॅकॉलॉजिकल सोसायटीज ऑफ इंडिया’चा ‘मान्यता’ हा उपक्रम या दृष्टिकोनाचे प्रारंभिक उदाहरण म्हणून मांडण्यात आला आहे. मातृ आरोग्यसेवा अधिक सक्षम करण्याच्या प्रयत्नांना पूरक ठरणाऱ्या या उपक्रमातून खासगी आरोग्य क्षेत्रातील गुणवत्ता सुधारणा प्रारूप सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेसोबत कसे काम करू शकते, हे स्पष्ट होते.

‘एमएसडी फॉर मदर्स’ या उपक्रमाच्या समन्वयातून विविध भागीदारांना एकत्र आणून या सहयोगी प्रारूपाचा विकास केला जात आहे. भागीदारीच्या माध्यमातून नवोन्मेषी कल्पनांचे व्यवहार्य आणि शाश्वत उपायांमध्ये रूपांतर करून आरोग्य व्यवस्था अधिक सक्षम करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

पुराव्यावर आधारित आरोग्य व्यवस्थेचे उद्दिष्ट

‘लिव्हिंग लॅब’ हे केवळ नव्या कल्पनांची चाचणी घेणारे व्यासपीठ न राहता, पुराव्यांवर आधारित निर्णय आणि सहकार्याला प्रोत्साहन देणारी व्यवस्था म्हणून विकसित करण्याचे उद्दिष्ट आहे. समुदायाच्या गरजा आणि स्थानिक सहभाग केंद्रस्थानी ठेवून आरोग्यसेवेची गुणवत्ता, उपलब्धता आणि समानता सुधारण्यासाठी प्रभावी उपायांचा विस्तार करण्यावर भर दिला जाणार आहे.

महाईन्यूज-X वर फॉलो करा : महाईन्यूजला instagram वर फॉलो करा