उमरेडमधून पेंचपर्यंत वाघाची १५० किलोमीटरची भटकंती; वन्यजीव कॉरिडॉरचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित
साडेतीन वर्षांच्या नर वाघाने उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्यातून पेंच व्याघ्र प्रकल्प गाठला; २९ ऑक्टोबरला चोरबाहुलीजवळ आढळल्यानंतर वनविभागाची त्याच्यावर नजर.

नागपूर : वाघ वयात आल्यानंतर स्वतःचा अधिवास आणि स्वतंत्र क्षेत्र शोधण्यासाठी आईपासून दूर जातात. यासाठी अनेकदा ते जन्मलेल्या जंगलापासून शेकडो किलोमीटरचा प्रवास करतात. नागपूर जिल्ह्यातील साडेतीन वर्षांच्या एका नर वाघाने तब्बल १५० किलोमीटरची भटकंती करत वन्यजीवप्रेमींचे लक्ष वेधले आहे. उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्यातून निघालेल्या या वाघाने थेट पेंच राष्ट्रीय व्याघ्र प्रकल्प गाठला आहे.
विशेष म्हणजे, नागपूर जिल्ह्याच्या दक्षिणेकडील टोकापासून उत्तरेकडील टोकापर्यंत प्रवास करताना या वाघाने मानवी वस्तीत प्रवेश केल्याचे किंवा पशुधनाचे नुकसान केल्याचे वृत्त नाही. त्यामुळे उमरेड-कऱ्हांडला आणि पेंच या दोन वनक्षेत्रांना जोडणाऱ्या वन्यजीव कॉरिडॉरचे महत्त्व या घटनेतून पुन्हा अधोरेखित झाले आहे.
F2 वाघिणीच्या पाच बछड्यांपैकी एकाची १५० किलोमीटरची सफर
नागपूर आणि भंडारा जिल्ह्यांच्या सीमेवर असलेल्या उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्यातील F2 वाघिणीच्या पाच बछड्यांपैकी हा नर वाघ आहे. आपल्या आईसोबत सर्वाधिक काळ राहिलेल्या या बछड्याने आता स्वतंत्र अधिवासाच्या शोधात प्रवास सुरू केला आहे.
उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्यातील गोठणगाव जंगलात जन्मलेल्या या वाघाने सुमारे १५० किलोमीटरचा प्रवास केला. सध्या त्याने पेंच व्याघ्र प्रकल्पातील चोरबाहुलीजवळ मुक्काम केल्याची माहिती आहे. वाघ स्वतःचा अधिवास शोधण्यासाठी किती लांब अंतर पार करू शकतात, याचे हे उदाहरण मानले जात आहे.
हेही वाचा – राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील माजी मंत्र्याचे मंत्रिमंडळात पुनरागमन होणार? सुनेत्रा पवार यांची फडणवीसांकडे मागणी
उमरेड ते पेंच वनक्षेत्रांना जोडणाऱ्या कॉरिडॉरचे महत्त्व
उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्य हे नागपूर जिल्ह्याच्या दक्षिण-पूर्व भागात आहे, तर पेंच व्याघ्र प्रकल्प जिल्ह्याच्या उत्तरेकडील मध्य प्रदेश सीमेलगत आहे. या दोन वनक्षेत्रांदरम्यान वाघाने केलेली १५० किलोमीटरची भटकंती वन्यजीवांच्या मुक्त संचारासाठी जंगलांमधील जोडमार्ग किती महत्त्वाचे आहेत, हे दाखवून देते.
वाघाला या प्रवासात मानवी वस्तीत शिरकाव न करता किंवा पशुधनाचे नुकसान न करता पुढे जाता आल्याची माहिती आहे. त्यामुळे या परिसरातील वनक्षेत्रे आणि त्यांना जोडणाऱ्या नैसर्गिक मार्गांचे संरक्षण करण्याची गरजही अधोरेखित झाली आहे.
पेंचमध्येच स्थायिक होणार की मध्य प्रदेशाच्या दिशेने जाणार?
२९ ऑक्टोबर रोजी चोरबाहुलीजवळ हा वाघ दिसल्यानंतर वनविभागाचे पथक त्याच्यावर सातत्याने लक्ष ठेवून आहे. उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्यातून आलेला हा वाघ पेंच व्याघ्र प्रकल्पातच स्वतःचा अधिवास निर्माण करतो की पुढे मध्य प्रदेशाच्या दिशेने प्रवास सुरू ठेवतो, हे आगामी काही दिवसांत स्पष्ट होईल.
या वाघाच्या प्रवासामुळे नागपूर जिल्ह्यातील वन्यजीवांच्या संचारमार्गांकडे पुन्हा लक्ष वेधले गेले आहे. एका जंगलातून दुसऱ्या जंगलापर्यंत सुरक्षितपणे पोहोचण्यासाठी वन्यजीव कॉरिडॉर आणि नैसर्गिक अधिवासांचे संरक्षण किती आवश्यक आहे, हे या घटनेतून स्पष्ट होते.




