घर, जमीन किंवा दुकान खरेदी करताय? ‘या’ ५ कायदेशीर कागदपत्रांची पडताळणी नक्की करा
Property buying documents: जमीन, घर, दुकान यासारख्या मालमत्ता खरेदी करणे अनेकांच्या आयुष्यातील एक स्वप्न असते. अशा मालमत्ता खरेदी करताना लोक खरेदी किंमत, मालमत्ता जिथे आहे तो परिसर आणि भविष्यात किती नफा मिळू शकतो याचा विचार करतात. या गोष्टींचा विचार करणे चुकीचे नसले तरी मालमत्तेच्या कायदेशीर वैधतेची पडताळणी करण्याला कमी लेखता कामा नये. कारण मालमत्ता कितीही चांगली असली आणि जर तिची कागदपत्रे किंवा कायदेशीर वैधता व्यवस्थित नसेल, तर यामुळे वाद किंवा कायदेशीर लढाईचे कारण ठरू शकते.
जर तुम्हाला वाद आणि कायदेशीर लढाई टाळायची असेल, तर कोणत्याही प्रकारची मालमत्ता खरेदी करताना खालील कागदपत्रांची पडताळणी नक्की करावी;
मालकी हक्कपत्र: मालकी हक्काची वैधता तपासा
मालमत्ता खरेदी करताना विक्री करणाऱ्या मालकाकडे वैध मालकी हक्कपत्र असणे गरजेचे असते. यामध्ये विक्रीसाठी असलेल्या मालमत्तेवर विक्री करणाऱ्याचाच हक्क आहे आणि तो/ती या मालमत्तेचा/मालमत्तेची मालक आहे का, हे तपासा. मालकी हक्कपत्राच्या तपासणीतून हे निश्चित होते की, त्यावरील नावे मागील मालक आणि सध्याच्या विक्रेत्याच्या नावाशी जुळतात की नाही. याव्यतिरिक्त, मालमत्तेचे कधी अवैध हस्तांतरण झाले आहे किंवा वारसा हक्काचे वाद झाले आहेत का, हेही समजते. मालकी हक्कपत्र कसे वाचायचे हे समजत नसेल, तर यासाठी कायदेशीर तज्ज्ञांची मदत घेता येते.
बोजा प्रमाणपत्र आणि त्यावरील कर्जे
बोजा प्रमाणपत्राद्वारे संबंधित मालमत्तेवर कोणत्या प्रकारचे कर्ज आहे का, हे समजते. या प्रमाणपत्राद्वारे मालमत्तेवर असलेले गहाण किंवा त्यासंबंधीचे न्यायालयीन खटले यांविषयीची माहिती मिळते.
जर मालमत्तेवर पूर्वी कधीही एखादे न फेडलेले कर्ज राहिले असेल, तर नवीन मालकाला भविष्यात अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते. बोजा प्रमाणपत्राद्वारे मालमत्तेच्या संदर्भातील आर्थिक व्यवहारांचा इतिहास पाहता येतो.
हेही वाचा – पंजाब किंग्सने लखनौ सुपर जायंट्सला नमवलं, प्लेऑफसाठी MI vs RR सामन्याकडे नजर
बांधकाम आराखडे आणि मंजुऱ्या
जर एखादा खरेदीदार अपार्टमेंट किंवा स्वतंत्र घर खरेदी करणार असेल, तर संबंधित प्राधिकरणांकडून (ग्रामपंचायत, नगरपालिका, महानगरपालिका इ.) त्या इमारतीला मंजुरी मिळाली आहे की नाही, याची खात्री करणे आवश्यक आहे. योग्य मंजुऱ्या, बांधकाम आराखडे आणि विविध प्रमाणपत्रे इमारत वैध आणि कायदेशीर असल्याचे दर्शवतात.
जर खरेदीदार एखादे बांधकाम सुरू असलेले घर किंवा फ्लॅट खरेदी करण्याचा विचार करत असेल, तर तो प्रकल्प आधीच नोंदणीकृत आहे की नाही, याची माहिती घेणे गरजेचे आहे. याव्यतिरिक्त, बांधकामासंबंधीच्या नियमांचे कोणतेही उल्लंघन झालेले नाही ना, याचीही खात्री करून घेतली पाहिजे.
जर एखादी इमारत पूर्ण झाल्याचे मानले जात असेल, तर अशा वेळी ‘पूर्णत्व प्रमाणपत्र’ आणि ‘वापर परवाना’ तपासणे अनिवार्य असते.
नोंदणी आणि करविषयक माहिती
मालमत्तेशी संबंधित पूर्वीच्या नोंदण्यांची तपासणी करणे भविष्यात उपयुक्त ठरते. अशा तपासणीमुळे नोंदणीसंबंधीच्या समस्या दूर करण्यास मदत होते. याचबरोबर मालमत्ता कराच्या कागदपत्रांचीही तपासणी केली पाहिजे, कारण व्यवहारानंतर सर्व न भरलेले कर नवीन मालकाला भरावे लागतात. तसेच देखभाल खर्च आणि सोसायटी शुल्क तपासणे देखील आवश्यक आहे.
नोंदणी आणि विक्री करार
बांधकाम सुरू असलेल्या मालमत्तेच्या बाबतीत, ‘रिअल इस्टेट रेग्युलेटरी अथॉरिटी’ अंतर्गत तिची नोंदणी झाली आहे की नाही, याची खात्री करून घेतली पाहिजे. ही नोंदणी खरेदीदारांना बिल्डरची कायदेशीर जबाबदारी आणि कर्तव्ये यांबाबत हमी देते.
याचबरोबर विक्री कराराची सुद्धा अत्यंत काळजीपूर्वक तपासणी केली पाहिजे. त्यातील देयके, तारखा आणि करार रद्द करण्याची प्रक्रिया या बाबींची खरेदीदाराने व्यवस्थित माहिती घेणे आवश्यक आहे.
महाईन्यूज-X वर फॉलो करा : महाईन्यूजला instagram वर फॉलो करा
