इस्रायलमध्ये मोठा राजकीय भूकंप; नेतान्याहूंना धक्का, गाडी आयसेनकोट यांना सत्तास्थापनेचं निमंत्रण!
Israel Political Crisis | इस्रायलच्या राजकारणात रविवारी एक अभूतपूर्व आणि मोठी उलथापालथ पाहायला मिळाली आहे. विद्यमान पंतप्रधान बिन्यामिन नेतान्याहू यांना मोठा राजकीय धक्का बसला असून राष्ट्राध्यक्ष आयझॅक हर्झोग यांनी विरोधी पक्षाचे नेते आणि माजी लष्करप्रमुख गाडी आयसेनकोट यांना नवीन सरकार स्थापन करण्याचे अधिकृत निमंत्रण दिले आहे. राष्ट्राध्यक्ष भवनात पार पडणाऱ्या विशेष सोहळ्यात आयसेनकोट यांच्याकडे सत्तास्थापनेचा अधिकृत आदेश सोपवला जाईल. ‘इंडिया टूडे’ने दिलेल्या वृत्तानुसार, आयसेनकोट यांना संसदेत बहुमत सिद्ध करण्यासाठी सुरुवातीला २८ दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे. राजकीय वाटाघाटी पूर्ण न झाल्यास राष्ट्राध्यक्ष ही मुदत आणखी १४ दिवसांनी वाढवू शकतात.
इस्रायलच्या १२० सदस्यांच्या संसदेत (नेसेट) सत्तास्थापनेसाठी किमान ६१ खासदारांच्या बहुमताची आवश्यकता असते. नुकत्याच पार पडलेल्या घडामोडींमध्ये बिन्यामिन नेतान्याहू यांच्या ‘लिकुड’ पक्षाने सर्वाधिक २७ जागा जिंकल्या असल्या, तरी त्यांच्या संपूर्ण आघाडीला केवळ ५३ जागांपर्यंतच मजल मारता आली, ज्यामुळे ते बहुमतापासून दूर राहिले.
दुसरीकडे, गाडी आयसेनकोट यांच्या ‘याशार’ पक्षाकडे २१ जागा आहेत. मात्र, सत्तास्थापनेच्या अनुषंगाने राष्ट्राध्यक्षांनी घेतलेल्या सल्लामसलत बैठकीत नाट्यमय घडामोडी घडल्या. संसदेतील तब्बल ६७ खासदारांनी आयसेनकोट यांच्या नावाला पाठिंबा दर्शवला, तर नेतान्याहू यांच्या बाजूने केवळ ४६ खासदार उभे राहिले. यामध्ये इस्रायलमधील अरब अल्पसंख्याक पक्षांच्या १९ खासदारांनी आयसेनकोट यांना दिलेला पाठिंबा अत्यंत निर्णायक ठरला, ज्यामुळे राष्ट्राध्यक्षांनी सत्तास्थापनेची पहिली संधी आयसेनकोट यांना दिली.
सत्तास्थापनेचा मार्ग अत्यंत खडतर; समोर उभे असलेले तीन पर्याय
जरी ६७ खासदारांनी आयसेनकोट यांना पाठिंबा दिला असला, तरी प्रत्यक्ष ६१ जागांची भक्कम आणि स्थिर आघाडी उभारणे हे त्यांच्यासाठी मोठे आव्हान ठरणार आहे. त्यांच्यासमोर सध्या तीन राजकीय पर्याय उपलब्ध आहेत:
पहिला पर्याय म्हणजे अरब पक्षांच्या बाहेरील पाठिंब्यावर अल्पमतातील सरकार चालवणे. दुसरा पर्याय म्हणजे नेतान्याहूंचे पारंपरिक मित्र असलेल्या कट्टरपंथी पक्षांना सोबत घेऊन युती करणे, आणि तिसरा पर्याय म्हणजे नेतान्याहू यांच्या लिकुड पक्षासोबत राष्ट्रीय महायुती स्थापन करणे. परंतु, आयसेनकोट यांनी स्पष्ट केले आहे की ते कोणत्याही परिस्थितीत बिन्यामिन नेतान्याहू यांच्यासोबत सत्तेत सहभागी होणार नाहीत.
हेही वाचा
सावली निवारा केंद्रातील बेघर व्यक्तीबरोबर आयुक्त डॉ. विजय सुर्यवंशी यांनी केली दिवाळी साजरी..!
गाडी आयसेनकोट यांच्या ४ प्रमुख अटी
आघाडीच्या चर्चेसाठी आयसेनकोट यांनी चार कडक अटी पुढे ठेवल्या आहेत, ज्यामुळे सत्तास्थापनेचा पेच अधिक गुंतागुंतीचा होऊ शकतो:
१. इस्रायलला ज्यू, लोकशाही आणि समानतेचे राष्ट्र म्हणून पूर्ण मान्यता देणे.
२. इस्रायलच्या स्वातंत्र्याच्या जाहीरनाम्यातील लोकशाही मूल्यांचा आदर करणे.
३. देशातील सर्व नागरिकांसाठी लष्करी किंवा राष्ट्रीय सेवा अनिवार्य करणे.
४. गाझामधील हमास ही दहशतवादी संघटना असल्याचे मानून तिचे पूर्ण अस्तित्व संपवण्यास पाठिंबा देणे.
या अटींमुळे कट्टरपंथी ज्यू पक्ष आणि अरब पक्ष यांच्यातील अंतर्गत विरोधाभास तीव्र होण्याची शक्यता आहे.
नेतान्याहू आक्रमक; अरब पक्षांच्या भूमिकेवर गंभीर आरोप
आयसेनकोट यांना सत्तास्थापनेची संधी मिळताच पंतप्रधान बिन्यामिन नेतान्याहू यांनी आक्रमक पवित्रा घेत राष्ट्रीय ऐक्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी अरब पक्षांच्या मदतीने सरकार स्थापन करण्याच्या प्रयत्नांवर जोरदार टीका केली. देशाचा विनाश पाहू इच्छिणाऱ्या आणि दहशतवादाचे समर्थन करणाऱ्या पक्षांच्या जोरावर सत्ता मिळवण्याचा हा प्रयत्न सुरू असल्याचा आरोप नेतान्याहू यांनी केला. तसेच अशा पक्षांच्या कुबड्यांवर उभे राहिलेले सरकार हमाससारख्या गंभीर राष्ट्रीय संकटाचा सामना करू शकत नाही, असा दावाही त्यांनी केला.
कोण आहेत गाडी आयसेनकोट?
६६ वर्षीय गाडी आयसेनकोट हे इस्रायलच्या संरक्षण दलाचे (IDF) माजी लष्करप्रमुख आहेत. लष्करातील दीर्घ सेवेनंतर त्यांनी २०२२ मध्ये सक्रिय राजकारणात पाऊल ठेवले. ७ ऑक्टोबर २०२३ रोजी हमासने केलेल्या भीषण हल्ल्यानंतर त्यांनी देशाच्या सुरक्षेसाठी नेतान्याहू यांच्या युद्धकालीन मंत्रिमंडळात प्रवेश केला होता. मात्र, युद्ध धोरणावरील तीव्र मतभेदांमुळे त्यांनी नंतर राजीनामा देऊन पुन्हा विरोधी पक्षाची भूमिका घेतली.
गाझामधील संघर्षात आयसेनकोट यांच्या कुटुंबाने मोठी व्यक्तिगत किंमत मोजली आहे. लष्करी कारवाईदरम्यान त्यांचा एक मुलगा आणि दोन पुतणे शहीद झाले आहेत. त्यांची कणखर लष्करी पार्श्वभूमी, स्वच्छ प्रतिमा आणि राष्ट्रसुरक्षेबाबतची स्पष्ट भूमिका यामुळेच त्यांना इस्रायली जनतेत आणि विरोधी पक्षांमध्ये मोठा पाठिंबा मिळत आहे.
पुढे काय होणार?
आयसेनकोट यांना सत्तास्थापनेचा कौल मिळाला असला, तरी नवीन सरकार अधिकृतपणे शपथ घेत नाही तोपर्यंत बिन्यामिन नेतान्याहू हेच कार्यवाहक पंतप्रधान म्हणून पदभार सांभाळतील. आयसेनकोट जर दिलेल्या मुदतीत ६१ खासदारांचे स्थिर बहुमत एकत्र करण्यात अपयशी ठरले, तर इस्रायलच्या राष्ट्राध्यक्षांना संसदेतील दुसऱ्या नेत्याला संधी द्यावी लागेल किंवा सत्तासंघर्ष न संपल्यास इस्रायलला पुन्हा एकदा सार्वत्रिक निवडणुकीला सामोरे जावे लागेल.
महाईन्यूज-X वर फॉलो करा : महाईन्यूजला instagram वर फॉलो करा
