राजकीय पक्षांचा ‘डिजिटल’वर भर; निवडणुक प्रचारात सोशल मीडियाचा वापर

मुंबई : राज्यात महापालिका निवडणुकांची रणधुमाळी सुरू आहे. सर्वच राजकीय पक्षांनी प्रचारात आघाडी घेतल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. या काळात राजकीय पक्षांनी मोठ्या प्रमाणात डिजिटल प्रचारावर भर दिल्याचे दिसत आहे. आधुनिक काळात राजकीय पक्ष प्रचाराची रणनीती ठरवताना अधिकाधिक डिजिटल प्लॅटफॉर्मकडे वळत आहेत. ज्यामुळे यंदाच्या निवडणुका लढवण्याच्या पद्धतीत एक महत्त्वपूर्ण बदल दिसून येत आहे.

या बदलत्या प्रचार तंत्रामुळे भारताच्या सर्वांत श्रीमंत मुंबई महापालिकेवर राज्य करणा-या २२७ नगरसेवकांची रचना निश्चित होईल. तर राज्यातील महत्त्वाच्या महापालिकांमध्ये पारंपरिकपणे रॅली, घरोघरी जाऊन संपर्क साधणे आणि छापील जाहिरातींवर आधारित असलेल्या या निवडणूक चक्रात, विशेषत: तरुण आणि शहरी मतदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब आणि व्हॉट्सअ‍ॅपसारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मचा प्राथमिक माध्यम म्हणून वाढता वापर दिसून येत आहे.

प्रमुख राजकीय पक्ष ऑनलाईन वापरासाठी अनुकूल संदेश तयार करत आहेत. ज्यात लहान व्हीडीओ, दृक-श्राव्य कथाकथन आणि सहज शेअर करता येण्याजोग्या फॉरमॅटवर भर दिला जात आहे.

हेही वाचा – चऱ्होली-वडमुखवाडीत भाजपचा झंझावात; महायुतीच्या उमेदवारांना सोसायट्यांमधून उत्स्फूर्त प्रतिसाद

राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, डिजिटल संवादावरील वाढता अवलंब मुंबईतील नागरी निवडणुका लढवण्याच्या पद्धतीत एक संरचनात्मक बदल दर्शवतो. ऑनलाईन फॉरमॅट्स, व्हिज्युअल कथाकथन आणि प्लॅटफॉर्म-विशिष्ट धोरणांवर दिलेला भर हे सूचित करतो की भविष्यातील महानगरपालिका निवडणुकांचा प्रचार पारंपरिक तळागाळातील संपर्काप्रमाणेच डिजिटल सहभागाच्या निकषांद्वारेही आकारला जाण्याची शक्यता आहे.

राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, डिजिटल संवादावरील वाढता अवलंब नागरी निवडणुका लढवण्याच्या पद्धतीत एक संरचनात्मक बदल दर्शवतो. ऑनलाईन फॉरमॅट्स, व्हिज्युअल कथाकथन आणि प्लॅटफॉर्म-विशिष्ट धोरणांवर दिलेला भर हे सूचित करतो की भविष्यातील निवडणुकांचा प्रचार पारंपरिक तळागाळातील संपर्काप्रमाणेच डिजिटल सहभागाच्या निकषांद्वारेही आकारला जाण्याची शक्यता आहे.

काँग्रेससह अनेक राजकीय पक्षांनीही त्यांच्या प्रचार धोरणांचा भाग म्हणून एआय-निर्मित व्हिज्युअल्स आणि डिजिटल-फर्स्ट आशयाचे प्रयोग केले आहेत. हे फॉरमॅट्स परिचित पॉप-कल्चर प्रतिमांचा वापर करून लहान राजकीय संदेश तयार करतात, जे ऑनलाईन प्रेक्षकांसाठी राजकीय संवाद सोपा करण्याच्या आणि दृश्यात्मक स्वरूपात सादर करण्याच्या व्यापक प्रवृत्तीचे प्रतिबिंब आहे. या फॉरमॅट्सच्या वाढत्या वापरामुळे तपशीलवार धोरणात्मक संदेशांऐवजी लक्ष वेधणे, स्मरणात राहणे आणि शेअर करण्यायोग्यतेवर अधिक लक्ष केंद्रित होत आहे, कारण गर्दीच्या डिजिटल माध्यमांमध्ये पक्ष दृश्यमानतेसाठी स्पर्धा करत आहेत.