जनगणनेची तारीख जाहीर ! स्वातंत्र्यानंतर पहिल्यांदाच होणार जातगणना ; पहिल्या टप्प्यात कुटुंब तर दुसऱ्या टप्प्यात नागरिकांची गणना होणार

Census in India : भारताच्या पुढील जनगणनेची प्रतीक्षा संपणार आहे. केंद्र सरकारने औपचारिकपणे तारखा जाहीर केल्या आहेत. ही जनगणना अनेक प्रकारे ऐतिहासिक असेल, कारण ती केवळ पूर्णपणे डिजिटलच नसेल, तर स्वातंत्र्यानंतर पहिल्यांदाच जातीय डेटा इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने देखील नोंदवला जाणार आहे. दर १० वर्षांनी ही जनगणना केली जाते. २०२१ ची जनगणना कोविड-१९ साथीच्या आजारामुळे पुढे ढकलण्यात आली होती. यावेळी, जनगणना दोन टप्प्यात केली जाईल.

पहिला टप्पा (एप्रिल ते सप्टेंबर २०२६): याला “घरांची यादी” असे म्हणतात. यामध्ये देशभरातील घरे, दुकाने आणि इमारतींची गणना केली जाईल.

दुसरा टप्पा (फेब्रुवारी २०२७): हा टप्पा “लोकसंख्या जनगणना” असेल, ज्यामध्ये प्रत्येक व्यक्तीची वैयक्तिक माहिती गोळा केली जाईल.

यावेळी, सरकारने नागरिकांना स्वतःची गणना करण्याची परवानगी दिली आहे. घरोघरी सर्वेक्षण सुरू होण्याच्या १५ दिवस आधी एक ऑनलाइन पोर्टल उघडले जाईल. लोक त्यांच्या कुटुंबाची माहिती मोबाईल किंवा संगणकाद्वारे स्वतः प्रविष्ट करू शकतील. यानंतर, पुढील ३० दिवसांत, गणक प्रत्येक घराला भेट देतील आणि उर्वरित माहिती मोबाईल अॅपमध्ये डिजिटल पद्धतीने प्रविष्ट करतील.

हेही वाचा – दिघीत माजी सैनिकांचा भव्य मेळावा; भाजपाला जाहीर पाठिंबा

स्वातंत्र्यानंतर पहिल्यांदाच जनगणनेत जातीशी संबंधित डेटा गोळा केला जाईल. शेवटची जात गणना १९३१ मध्ये ब्रिटिश राजवटीत करण्यात आली होती. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील मंत्रिमंडळ समितीने गेल्या वर्षी याला मान्यता दिली. हा सर्व डेटा अँड्रॉइड आणि आयओएस अॅप्सद्वारे सुरक्षित सर्व्हरवर अपलोड केला जाईल, ज्यामुळे चुका होण्याची शक्यता कमी होईल.

पहिल्या टप्प्यात, गणक घर कच्चे आहे की पक्के आहे हे ठरवतील. ते वीज, पिण्याचे पाणी, शौचालये आणि स्वयंपाकाचे इंधन यासारख्या मूलभूत सुविधांची देखील नोंद करतील. याव्यतिरिक्त, लोकांचे राहणीमान समजून घेण्यासाठी स्मार्टफोन, इंटरनेट, टीव्ही, रेफ्रिजरेटर आणि घरात असलेल्या वाहनांची माहिती गोळा केली जाईल. या कामासाठी देशभरात सुमारे ३० लाख कर्मचारी तैनात केले जातील. २०११ च्या जनगणनेनुसार, भारताची लोकसंख्या अंदाजे १२१ कोटी होती, जी आता लक्षणीय वाढण्याची अपेक्षा आहे.