श्रमिकांचा नेता हरपला

पुणे : असंघटित कामगारांचे तारणहार, सत्यशोधक विचारांचे समर्थक आणि सामाजिक चळवळींना दिशा देणारे ज्येष्ठ समाजसेवक बाबा आढाव यांचे 89 व्या वर्षी निधन झाले आहे. काही दिवसांपासून ते आजारी होते आणि पुण्यातील पूना हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्यावर उपचार सुरू होते. आज त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला आणि सक्रिय सामाजिक कार्याचा एक प्रदीर्घ अध्याय संपला.

वंचितांच्या हक्कांसाठी आयुष्य अर्पण

बाबा आढाव हे वंचित, असंघटित कष्टकरी मजुरांचे खरे नेते होते. रिक्षाचालक, हमाल, हातगाडी कामगार, बांधकाम मजूर यांना संघटित करून त्यांचे हक्क मिळवून देण्याचे संग्रामशील कार्य त्यांनी आयुष्यभर केले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली कामगारांना सामाजिक सुरक्षा, न्याय आणि सन्मान मिळवून देण्यासाठी अनेक निर्णायक लढे लढले गेले.

‘हमाल पंचायत’ पासून ‘असंघटित कामगार कर्मचारी महासंघा’पर्यंतच्या चळवळींनी हजारो कामगारांचे जीवन बदलले. श्रमिकांच्या प्रश्नांवर त्यांचा आवाज नेहमी ठाम आणि ढाल-भाल्यासारखा धारदार राहिला.

हेही वाचा : जेजुरीत आरोग्य–विश्वशांतीसाठी भैरव–चंडी यज्ञहवन

सत्यशोधक विचारांचा वारसा
1 जून 1930 रोजी पुण्यात जन्मलेल्या बाबा आढाव यांचे पूर्ण नाव बाबासाहेब पांडुरंग आढाव असे होते. महात्मा फुले यांच्या सत्यशोधक विचारसरणीचा प्रभाव त्यांच्या कार्यात स्पष्ट जाणवत होता. अस्पृश्यता निर्मूलन आणि सामाजिक समतेसाठी त्यांनी ‘एक गाव, एक पाणवठा’ ही धडाडीची चळवळ उभारली—ज्यामुळे सामाजिक एकात्मतेचे नवे उदाहरण निर्माण झाले.

दलित वस्त्या, झोपडपट्ट्यांतील लोकांचे जीवनमान सुधारण्यासाठी त्यांनी अनेक उपक्रम राबवले. पुणेकर त्यांच्या सामाजिक बांधिलकीमुळे त्यांना ‘पुणे शहराचे कुटुंब प्रमुख’ म्हणून सन्मानाने ओळखत.

साहित्यिक योगदानही उल्लेखनीय

सामाजिक चळवळींबरोबरच त्यांनी पुस्तके, लेख आणि भाषणे यांच्या माध्यमातूनही समाजाला दिशा दिली. कामगारांचे जग, त्यांच्या वेदना, संघर्ष आणि बदलाची आस त्यांच्या लिखाणातून नेहमीच प्रखरपणे समोर आली.

एक आदर्श समाप्त…
बाबा आढाव यांच्या जाण्याने सामाजिक क्षेत्रात अपूर्णतेची जाणीव निर्माण झाली आहे. वंचितांसाठी लढणारा एक निडर आवाज थांबला आहे, पण त्यांच्या चळवळी, विचार आणि कार्याने उजळवलेला मार्ग आगामी पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील. “कष्टकऱ्यांच्या लढ्याला नवं बळ देणारा योद्धा… आज शांत झाला.”