भारतात जनगणना 2027 चा पहिला टप्पा 1 एप्रिल 2026 पासून सुरू

राष्ट्रीय : जनगणना 2027 ची तयारी सुरू झाली आहे. आता तुम्हाला या जनगणनेत भरपूर नव्या गोष्टी बघायला मिळू शकतात. भारतातील जनगणना 2027 चा पहिला टप्पा, ज्याला हाऊसलिस्टिंग ऑपरेशन्स (HLO) म्हटले जाते, यावर्षी 1 एप्रिल ते 30 सप्टेंबर दरम्यान देशातील सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये आयोजित केले जाईल. चला तर मग याविषयीची माहिती पुढे जाणून घ्याभारतीय महानिबंधक आणि जनगणना आयुक्त कार्यालयाने बुधवारी (7 जानेवारी 2026) ही माहिती जारी केली आहे. देशातील ही पहिली डिजिटल जनगणना असेल आणि स्वातंत्र्यानंतर प्रथमच यात जातीच्या आकडेवारीचाही समावेश केला जाईल.

‘हे’ केव्हा आणि कसे कार्य करेल?

हाऊसलिस्टिंग ऑपरेशन्स ड्राइव्ह प्रत्येक राज्यात 30 दिवसांच्या कालावधीसाठी चालेल. प्रत्येक राज्य त्याच्या तारखांची स्वतंत्रपणे घोषणा करेल. याशिवाय मतमोजणी सुरू होण्याच्या केवळ 15 दिवस आधी घरोघरी जाऊन स्वयंगणनेचा पर्यायही लोकांना मिळणार आहे. म्हणजेच लोक स्वतः ऑनलाइन फॉर्म भरून आपल्या घराची माहिती देऊ शकतील.

घराच्या मोजणीत काय विचारले जाईल?

या टप्प्यात घरांशी संबंधित माहिती गोळा केली जाईल. गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये झालेल्या ट्रायल रनमध्ये 35 प्रश्न विचारण्यात आले होते. यामध्ये घराचे छप्पर आणि फरशी कशापासून बनलेले आहे, कुटुंबाचा मुख्य आहार कोणता आहे, पिण्याच्या पाण्याचा आणि स्वयंपाकाच्या इंधनाचा स्रोत काय आहे, घरात विवाहित जोडप्यांची संख्या काय आहे, अशा प्रश्नांचा समावेश होता. असे मानले जाते की, प्रत्यक्ष गणनेतही असेच प्रश्न असतील.

हेही वाचा – उद्योगनगरीत लोकशाहीचा उत्सव, टाटा मोटर्समध्ये मतदानाची शपथ

तयारी आणि पुढील स्टेप्स

जनगणना 2027 पूर्णपणे डिजिटल प्रक्रिया म्हणून आयोजित केली जाईल. यासाठी सरकारने अँड्रॉइड आणि आयओएस प्लॅटफॉर्मवर आधारित मोबाइल अ‍ॅप्स विकसित केले आहेत, ज्याद्वारे माहिती थेट डिजिटल स्वरूपात रेकॉर्ड केली जाईल. याव्यतिरिक्त, संपूर्ण जनगणना प्रक्रियेच्या रिअल-टाइम मॉनिटरिंग आणि व्यवस्थापनासाठी सेन्सेस मॅनेजमेंट अँड मॉनिटरिंग सिस्टम (CMMS) नावाचे एक केंद्रीय पोर्टल देखील तयार केले गेले आहे. उत्तम नियोजन आणि अंमलबजावणीसाठी अधिकाऱ्यांना हाऊस-लिस्टिंग ब्लॉक क्रिएटर वेब मॅप अ‍ॅपची सुविधाही प्रदान केली जाईल.

या कामासाठी प्रगणक, पर्यवेक्षक आणि प्रशिक्षकांसह सुमारे 30 लाख कर्मचारी तैनात केले जातील. या सर्वांना त्यांच्या नियमित कामाव्यतिरिक्त या अतिरिक्त जबाबदारीसाठी मानधन दिले जाईल. जनगणनेचा दुसरा आणि मुख्य टप्पा, ज्यामध्ये लोकसंख्या मोजली जाते, फेब्रुवारी 2027 मध्ये आयोजित केली जाईल. या दुसऱ्या टप्प्यात जातीची आकडेवारी गोळा केली जाणार आहे.