प्रचंड खर्च करूनही कंपन्या का परत मागवतात वाहने? जाणून घ्या काय आहेत भारतात याबाबतचे नियम!

Mahaenews A link to your homepage with your site title as anchor text
महाईन्यूज । टीम ऑनलाईन
काही दिवसांपूर्वी अशी बातमी आली होती की ऑटोमेकर महिंद्राने आपल्या XUV700 आणि Scorpio-N मॉडेल्सचे सुमारे 19,000 युनिट्स परत मागवले आहेत. याआधीही कंपन्या त्यांची वाहने परत मागवत आहेत. वाहनांमधील दोषांमुळे त्यांना परत बोलावले जाते हे आपल्याला माहीत आहे. यामध्ये संपूर्ण रिकॉल प्रक्रियेचा खर्च कंपनी स्वतः उचलत असल्याने कंपन्यांना मोठे नुकसान सहन करावे लागत आहे.

मात्र, एवढा खर्च करूनही कंपन्या वाहने का परत मागवतात आणि तसे न केल्यास काय होणार, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. भारतातील वाहने परत मागवण्याशी संबंधित नियमांबद्दल जाणून घेऊया.

रिकॉल म्हणजे काय?
वाहने रिकॉल करण्याची प्रक्रिया किंवा रिकॉलशी संबंधित नियम जाणून घेण्यापूर्वी, ते काय आहे हे समजून घेणे आवश्यक आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जेव्हा एखाद्या कंपनीला त्यांच्या वाहनांमध्ये काही दोष आढळतो, तेव्हा ती कोणत्याही सरकारी सूचनांशिवाय स्वतःहून परत बोलावण्याची घोषणा करते. याला रिकॉल म्हणतात. कंपनी सहसा कारचे नुकसान टाळण्यासाठी आणि प्रवासी किंवा इतर रस्ता वापरकर्त्यांमधील अपघाताचा धोका कमी करण्यासाठी असे करते.

भारतात रिकॉलशी संबंधित नियम
मोटार वाहन कायद्यानुसार ऑटोमोटिव्ह रिकॉल प्रक्रिया कायदेशीर आहे आणि त्याअंतर्गत केंद्र सरकार वाहन उत्पादकाला वाहन परत मागवण्याचा आदेश देऊ शकते. तसेच, सरकारला कार निर्मात्यांना प्रभावित वाहने पूर्णपणे बदलण्याचे निर्देश देण्याचा अधिकार आहे.

येथे हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाइल मॅन्युफॅक्चरर्स (SIAM) ने जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ऑटोमेकर्सनी स्वेच्छेने रिकॉल सुरू केले होते आणि 2019 पर्यंत कोणतेही नियम नव्हते. मात्र, आता वाहनात आढळून आलेला दोष पर्यावरणाला, वाहनधारकांना किंवा रस्त्याच्या वापरकर्त्यांना हानी पोहोचवू शकतो, असा पुरावा असल्यास, सरकार ते परत बोलावण्याचा आदेश जारी करू शकते. कंपनीने असे केले नाही तर त्यांना मोठा दंड भरावा लागू शकतो.

कंपन्या स्वतःहून रिकॉल का करतात?
कंपन्यांनी स्वतःचे रिकॉल करण्यामागे अनेक कारणे आहेत. सर्वप्रथम, कंपन्यांनी स्वत: रिकॉल करून वाहनातील दोष दूर केले तर ग्राहकांचा या ब्रँडवरचा विश्वास वाढतो. याशिवाय वाहनात दोष आढळून आल्याने एखाद्याचा मृत्यू झाल्यास, कंपनीला न्यायालयात जावे लागते, ज्यामुळे बाजारपेठेतील ब्रँडची प्रतिमा मलिन होते. म्हणूनच कंपन्या असे करतात. दुसरीकडे, दोष शोधूनही कंपनीने खर्च वाचवण्यासाठी शांत बसून राहिल्यास त्याचा परिणाम कंपनीला सरकारकडून मोठा दंड भरावा लागू शकतो.

ग्राहक परत बोलावण्याची मागणी देखील करू शकतात
रस्ता सुरक्षेचा विचार करून त्याच्याशी संबंधित नियमांमध्ये सातत्याने बदल केले जात आहेत. गेल्या वर्षीच, रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने (MoRTH) वाहतूक वेबसाइटवर वाहन रिकॉल पोर्टल सुरू केले. यामध्ये नोंदणी केल्यानंतर, वापरकर्ते त्यांच्या वाहनांमधील उत्पादन दोषांबद्दल तक्रार करू शकतात.

तुमचे वाहन सात वर्षांपेक्षा कमी जुने असेल आणि त्यात कोणत्याही प्रकारची बिघाड होत असेल, तर तुम्ही या पोर्टलवर जाऊन तक्रार नोंदवू शकता. तर, नॅशनल हायवे ट्रॅफिक सेफ्टी अॅडमिनिस्ट्रेशन (NHTSA) एजन्सी आवश्यक वाटल्यास दोषांची तपासणी, निरीक्षण आणि दुरुस्ती करते.