लांब पल्ल्याच्या गाड्यांचा वेग वाढणार, डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडॉर मार्चपर्यंत तयार होईल

Mahaenews A link to your homepage with your site title as anchor text
मुंबई: विद्युतीकरण आणि पायाभूत सुविधा मजबूत करण्यासोबतच, डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडॉर (DFC) लांब पल्ल्याच्या गाड्यांचा वेग वाढवण्यातही महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे. जेएनपीटी ते दादरी या 1506 किमी लांबीच्या कॉरिडॉरमधील मुख्य 109 किमी लांबीचा मार्ग वैतरणा ते जेएनपीटी तयार केला जात आहे. हे काम मार्च 2024 पर्यंत पूर्ण होणे अपेक्षित आहे. यापूर्वी डिसेंबर 2023 मध्ये दादरी ते वैतरणापर्यंत पश्चिम डीएफसी सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. या विभागासाठी गेल्या वर्षी भिवंडीजवळ उल्हास नदीवर हावडा ब्रिजसारखा पूल बांधण्यात आला, त्याची लांबी 80 मीटर आहे. यानंतर कळंबोलीजवळ 110 मीटर लांबीचा पूल बांधण्यात येत आहे. यासोबतच विरारजवळ दोन मोठे बोगदे बांधण्यात आले असून त्यांची लांबी 430 मीटर आणि 320 मीटर आहे. आता गेल्या आठवड्यात कोपर ते ठाकुर्ली दरम्यानच्या आणखी एका रेल्वे ओव्हर ब्रिजसाठी 80 मीटर लांबीचा गर्डर टाकण्यात आला आहे. देशातील ७४ टक्के महसूल मालवाहतुकीतून मिळतो, पण वाहतूक व्यवसायात रेल्वेचा वाटा अजूनही २७ टक्के आहे. राष्ट्रीय रेल्वे योजनेंतर्गत हा वाटा ४५ टक्क्यांपर्यंत असावा अशी रेल्वेची इच्छा आहे.

ट्रॅक टाकण्याचे काम सुरू झाले आहे
पूल आणि बोगद्याच्या बांधकामासोबतच ट्रॅक टाकण्याचे कामही सुरू आहे. दादरीपासून वैतरणापर्यंत अनेक भागात ट्रॅक टाकण्यात आला आहे. कारवाईही सुरू झाली आहे, मात्र जेएनपीटीमध्ये गदारोळ सुरू आहे. दादरी (उत्तर प्रदेश) आणि जेएनपीटी (मुंबई) दरम्यानचा हा 1506 किमी लांबीचा कॉरिडॉर तयार होण्यासाठी 15 वर्षे लागली. यापैकी ९३८ किमी कॉरिडॉरचा भाग कार्यान्वित झाला आहे. आता मकरपुरा ते वैतरणा हा मार्ग जून 2023 मध्ये कार्यान्वित होणे अपेक्षित आहे, तर वैतरणा ते JNPT दरम्यानच्या उर्वरित 109 किमीची अंतिम मुदत मार्च 2024 पर्यंत निश्चित करण्यात आली आहे.

जेएनपीटीशी कनेक्शन का आवश्यक आहे?
एक काळ असा होता की जेएनपीटी बंदरातून ३० टक्के मालाची वाहतूक रेल्वेने केली जात होती. कालांतराने भारतीय रेल्वेच्या मालवाहतुकीत घट झाली. आता जेएनपीटीची क्षमता दुप्पट करूनही रेल्वे केवळ १८ टक्के मालाची उचल करत आहे. उर्वरित 82 टक्के मालाची वाहतूक रस्ते वाहतुकीद्वारे केली जाते. या वर्षाच्या सुरुवातीला, जेएनपीटी, देशातील सर्वात मोठे कंटेनर पोर्ट, म्हणाले की ते चौथ्या टर्मिनलचा दुसरा टप्पा आणि सेझ विकसित करण्यासाठी पीएम गति शक्ती प्रकल्पांतर्गत सुमारे 4,300 कोटी रुपयांची गुंतवणूक करेल. अशा स्थितीत डीएफसीची भूमिका आणखी वाढणार आहे. यामुळे पॅसेंजर गाड्यांची वाहतूकही सुलभ होईल.

dfc काय आहे
डेडिकेटेड फ्रेट कॉरिडॉर हा माल गाड्यांसाठी स्वतंत्र कॉरिडॉर असेल. सध्या देशभरातील मालगाड्यांचा सरासरी वेग ताशी 35-40 किमी आहे. सुमारे दीड किलोमीटर लांबीची डबल-डेकर मालगाडी DFC वर ताशी 150 किमी (जास्तीत जास्त) वेगाने धावेल. सध्या जेएनपीटीहून निघणाऱ्या मालगाडीला दादरीला पोहोचण्यासाठी सुमारे ५० तास लागतात, डीएफसीमुळे ही वेळ निम्म्यावर येईल. माल वाहून नेण्याची क्षमता दुप्पट होईल. या मालगाड्या इलेक्ट्रिक इंजिनवरही धावतील, ज्यामुळे ऑपरेटिंग खर्च मोठ्या प्रमाणात कमी होईल.

आकडे
– दादरी-सानंद हा 938 किमीचा मार्ग कार्यान्वित झाला आहे.
– 138 किमी मार्ग साणंद-मकरपुरा विभाग डिसेंबर 2023 पर्यंत कार्यान्वित होणे अपेक्षित आहे.
– 130 किमी मार्ग साणंद-भेस्तान विभाग डिसेंबर 2023 पर्यंत कार्यान्वित होणे अपेक्षित आहे.
– 108 किमी मार्ग भेस्तान-संजन विभाग तयार आहे.
– 83 किमी मार्ग संजन-वैतरणा विभाग डिसेंबर 2023 पर्यंत कार्यान्वित होणे अपेक्षित आहे.
– वैतरणा-जेएनपीटी विभागातील 109 किमी मार्गाचे काम वेगाने सुरू असून, डिसेंबर 2024 पर्यंत ते कार्यान्वित होणे अपेक्षित आहे.

फ्रेट कॉरिडॉर वेगळा का आहे?
– सामान्य ट्रॅकवर, मालगाडीसाठी कंटेनर फक्त 4.26 मीटर पर्यंत उंच आहे, तर DFC मध्ये, डबल स्टॅक कंटेनर 7.1 मीटर उंच असेल.
– सामान्य ट्रॅकवर मालगाडीसाठी कंटेनरची रुंदी 3.2 मीटर आहे, तर DFC मध्ये ती 3.66 मीटर असेल.

– सामान्य ट्रॅकवर मालगाडीची लांबी 700 मीटरपर्यंत असते, तर डीएफसीमध्ये ती दुप्पट ते 1500 मीटर असते.
सामान्य मार्गावरील मालगाडी जास्तीत जास्त 5400 टन मालवाहतूक करू शकते, तर DFC वर धावणाऱ्या ट्रेनची मालवाहतूक क्षमता 13,000 टन असेल.