राजकीय वैरापलीकडची माणुसकी: महेशदादा लांडगे यांनी जपलेला महाराष्ट्राचा सुसंस्कृत वारसा..!

महाराष्ट्राच्या राजकारणाला वैचारिक मतभेदांची मोठी परंपरा आहे, पण हे मतभेद कधीही मनभेदापर्यंत जाऊ नयेत, असा पायंडा यशवंतराव चव्हाणांपासून ते आजपर्यंतच्या मुत्सद्दी नेत्यांनी पाळला. मात्र, अलीकडच्या काळात राजकारणातील ही वीण सैल होत असताना, पिंपरी-चिंचवडचे आमदार महेशदादा लांडगे यांनी एका भावूक प्रसंगातून महाराष्ट्राच्या सुसंस्कृत राजकारणाचे दर्शन घडवून दिले आहे. कै. अजितदादा पवार यांच्या निधनानंतर (२८ जानेवारी २०२६) त्यांनी व्यक्त केलेली भावना ही केवळ एका नेत्याची श्रद्धांजली नव्हती, तर ती महाराष्ट्राच्या राजकीय संस्कृतीला मिळालेली नवसंजीवनी ठरली आहे.

निवडणुकीचे मैदान ते ‘त्या’ सभेतली माफी

राजकारण हे शेवटी विचारांची लढाई असते. पिंपरी-चिंचवडच्या रणांगणात राजकीय ईर्षा टोकाची होती. तत्कालीन महानगरपालिका निवडणुकांमध्ये कै. अजितदादा पवार यांनी उपस्थित केलेले मुद्दे आणि त्याला महेशदादांनी दिलेले आक्रमक उत्तर, हा लोकशाहीतील संघर्षाचा भाग होता. पण या संघर्षाच्या पलीकडे एक माणूस म्हणून असणारी संवेदनशीलता किती जिवंत असावी, याचा प्रत्यय अलीकडेच आला. पिंपरी-चिंचवड येथील रामकृष्ण मोरे सभागृहात स्वर्गीय अजितदादा पवार यांना सर्वपक्षीय श्रद्धांजली सभेत जेव्हा महेशदादा व्यासपीठावर उभे राहिले, तेव्हा संपूर्ण शहराचे लक्ष त्यांच्याकडे होते. पण सर्वांना चकित करत आणि उपस्थितांचे डोळे ओलावतील अशा शब्दांत दादांनी साद घातली.

“दादा, मला माफ करा…”

महेशदादा लांडगे हे स्वर्गीय अजितदादा पवार यांच्या फोटोकडे हात जोडून म्हणाले. हे शब्द उच्चारायला खूप मोठे काळीज लागते. निवडणुकीत आपण जे बोललो, त्याचे शल्य उराशी बाळगून सार्वजनिक व्यासपीठावर माफी मागणारा नेता आजच्या काळात विरळच. ही कृती म्हणजे केवळ पश्चात्ताप नव्हता, तर राजकीय वैरापेक्षा माणुसकीची उंची मोठी आहे, हे सिद्ध करणारा क्षण होता. (काही वृत्तांतांनुसार, ते भावूक होऊन अवघ्या ४० सेकंदात मंच सोडले.)

हळव्या मनाचा ‘पहाडासारखा’ लोकनेता

महेशदादा लांडगे यांची ओळख एक आक्रमक आणि हिंदुत्ववादी नेता म्हणून असली, तरी त्यांच्या या आक्रमकतेच्या मागे एक अत्यंत हळवे आणि संवेदनशील मन दडलेले आहे. स्वर्गीय अजितदादांच्या जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी आणि त्यांच्याप्रती असणारा आदर महेशदादांच्या डोळ्यांत आणि शब्दांत वारंवार दिसून येतो. राजकारणात टीका-टिप्पणी ही क्षणिक असते, पण संस्कार हे कायमस्वरूपी असतात. दादांनी आपल्या कृतीतून हेच दाखवून दिले की, “जिंदा दिल” नेता तोच असतो जो स्वतःची चूक मान्य करण्यात कधीही कमीपणा मानत नाही.

विकासाचा ‘व्हिजनरी’ दृष्टिकोन: ‘अजित सृष्टी’

केवळ भावनेच्या लाटेवर न पोहता, समाजाच्या प्रत्येक घटकाचा विचार करणारा नेता अशी महेशदादा लांडगे यांची ख्याती आहे. स्वर्गीय अजितदादा पवार यांच्या राजकीय, सामाजिक, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक जीवनावर आधारित ‘अजित सृष्टी’ ही संकल्पना त्यांच्या दूरदृष्टीची साक्ष देते. “काम बोलते, बोलण्याची गरज नाही” या उक्तीप्रमाणे पिंपरी-चिंचवडच्या कानाकोपऱ्यात त्यांच्या विकासकामांचा ठसा उमटलेला दिसतो. महेशदादांनी ‘अजित सृष्टी’ स्मारक उभारण्याचा प्रस्ताव मांडून त्यांच्या वारसाचे जतन करण्याचे ठरवले आहे.

महाराष्ट्राचा अभिमान

आजच्या टोकाच्या राजकीय द्वेषाच्या वातावरणात महेशदादा लांडगे यांनी दाखवलेला सुसंस्कृतपणा हा महाराष्ट्राच्या राजकारणाला दिशा देणारा आहे. पुणे जिल्हा हा नेहमीच वैचारिक आणि सुसंस्कृत नेत्यांची खाण राहिला आहे. महेशदादांनी त्याच परंपरेचा झेंडा पुन्हा एकदा अभिमानाने फडकवला आहे. राजकीय मतभेद विसरून माणुसकीच्या नात्याने एकत्र येणे, हीच खरी महाराष्ट्राची संस्कृती आहे. अशा या संवेदनशील आणि विकासाभिमुख नेत्याचा आदर्श येणाऱ्या पिढीतील राजकारण्यांनी घेतल्यास, राजकारणात पुन्हा एकदा सौहार्दाचे वातावरण निर्माण होईल, यात शंका नाही.

लेखक: डॉ. बाबा कांबळे
राष्ट्रीय अध्यक्ष: ऑटो टॅक्सी ट्रान्सपोर्ट फेडरेशन ऑफ इंडिया
संस्थापक अध्यक्ष: कष्टकरी जनता आघाडी.