कृष्णा साखर कारखान्याची आधुनिकतेकडे झेप

सांगली : कराड तालुक्यातील यशवंतराव मोहिते कृष्णा सहकारी साखर कारखान्याने काळाबरोबर चालत शेतकऱ्यांच्या हितासाठी महत्त्वाचे निर्णय घेतले आहेत. कारखान्याच्या ६९ व्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेत अध्यक्ष डॉ. सुरेश भोसले यांनी शेतीमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) तंत्रज्ञानाचा वापर करून ऊस उत्पादन वाढवण्यावर भर देण्याची घोषणा केली. याचबरोबर कारखाना मालकीच्या आणि पुरस्कृत उपसा जलसिंचन योजनांचे आधुनिकीकरण करण्याचा संकल्पही त्यांनी व्यक्त केला. शासनाने या योजनांना मदतीचा हात दिल्यास शेतकऱ्यांना पाणीपट्टीत मोठा दिलासा मिळेल, असा विश्वासही त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.

तंत्रज्ञानावर भर – शेतीचा नवा मार्ग

परंपरागत शेतीपद्धतीत सातत्याने वाढणाऱ्या खर्चामुळे आणि हवामानातील बदलांमुळे शेतकऱ्यांचे उत्पन्न धोक्यात आले आहे. अशा परिस्थितीत एआय तंत्रज्ञानाचा वापर हा शेतकऱ्यांसाठी गेमचेंजर ठरू शकतो. हवामानाचा अंदाज, जमिनीतील आर्द्रता, पाणी व्यवस्थापन, खतांचा योग्य वापर या सर्व बाबींचे रिअल टाइम विश्लेषण एआयच्या साहाय्याने शक्य होते. कारखान्याच्या माध्यमातून हे तंत्रज्ञान गावोगावी पोहोचल्यास ऊस पिकाची उत्पादकता वाढवता येईल, खर्च कमी होईल आणि शेतकऱ्यांना अधिक दरात ऊस विकता येईल.

जलसिंचन योजनांचे आधुनिकीकरण

कृष्णा कारखान्याच्या कार्यक्षेत्रात उपसा जलसिंचन योजना महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. मात्र कालबाह्य यंत्रणा, वाढलेला वीजखर्च आणि बदलत्या हवामानामुळे या योजना आर्थिकदृष्ट्या तोट्यात जात आहेत. डॉ. भोसले यांनी या योजनांचे आधुनिकीकरण करण्याची घोषणा करताना शासनाकडून मदतीची अपेक्षा व्यक्त केली. ही मदत मिळाल्यास सभासदांना पाणीपट्टीचा भार कमी होईल, ही मोठी दिलासादायक बाब आहे. ऊस पिकाच्या स्थिरतेसाठी सिंचन हीच मुख्य किल्ली असल्याने हा निर्णय दूरगामी ठरणार आहे.

हेही वाचा : मनोज जरांगे यांचे मुंबईतील आझाद मैदानात आमरण उपोषण चालू

पारदर्शक कारभार आणि शेतकरी विश्वास

आमदार डॉ. अतुल भोसले यांनी गेल्या दहा वर्षांतील कारखान्याच्या कारभाराचा आढावा घेताना संचालक मंडळाने एफआरपीपेक्षा शेतकऱ्यांना तब्बल एकशे चौतीस कोटी रुपये जास्त दिल्याचा उल्लेख केला. शिवाय शेतकऱ्यांना मोफत साखरेच्या स्वरूपात एकोणसत्तर कोटी रुपये दिले गेले आहेत. एफआरपीपेक्षा जास्त दर दिल्याने आलेली आयकर विभागाची पाचशे कोटी रुपयांची नोटीस केंद्र सरकारशी चर्चा करून रद्द करण्यात आली. या सर्व उपक्रमांमुळे शेतकऱ्यांचा विश्वास कारखान्यावर अधिक दृढ झाला आहे.

कृष्णा साखर कारखान्याचा प्रवास हा सहकार क्षेत्रातील नवे आदर्श निर्माण करणारा ठरत आहे. परंपरेबरोबर तंत्रज्ञानाचा योग्य संगम साधणे, शेतकऱ्यांना चांगला दर देणे तसेच ऊसतोडी वेळेत होणे आणि पारदर्शक कारभार या तिन्ही आघाड्यांवर कारखाना सक्षमपणे उभा आहे. एआयच्या माध्यमातून उत्पादन वाढवण्याची कल्पना ही केवळ आधुनिक नाही तर ऊस शेतीतील भविष्यातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आवश्यक आहे.
जलसिंचन योजनांचे आधुनिकीकरण ही दुसरी महत्त्वाची पायरी असून पाणी व्यवस्थापनाच्या अडचणी सोडवण्यासाठी हा निर्णय निर्णायक ठरू शकतो. सहकारी संस्थांनी फक्त नफ्यावर न थांबता शेतकऱ्यांच्या सर्वांगीण प्रगतीचा विचार करणे हीच खरी सहकार चळवळीची ताकद आहे.

कृष्णा कारखान्याचा हा दूरदृष्टीचा दृष्टिकोन पुढील काळात इतर सहकारी संस्थांसाठी मार्गदर्शक ठरणार, याबद्दल शंका नाही.