ऑलिम्पिकमध्ये भारताची कामगिरी खूपच खराब, तरीही यजमानपदासाठी उत्सुकता का?

नवी दिल्ली : पुढच्या वर्षी जगभरात ऑलिम्पिकचा जल्लोष होणार आहे. फ्रान्स तिसर्‍यांदा ऑलिम्पिकचे यजमानपद भूषवणार असून, यजमानपदासाठी भारत अजूनही संघर्ष करत आहे. 2036 चे आयोजन करण्यासाठी आमच्याकडून प्रयत्न सुरू आहेत. पण त्यात अनेक आव्हाने आहेत. यातील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे ऑलिम्पिक स्पर्धेत आपली छाप अजून सोडता आलेली नाही. खेळाच्या बाबतीत आपली ओळख फक्त क्रिकेटपुरतीच मर्यादित राहिली आहे. कॉमनवेल्थ आणि आशियाई खेळांमध्ये आपण काही प्रमाणात आकडेवारीत दिसतो, पण ऑलिम्पिकमध्ये भारताची कामगिरी खूपच खराब आहे.

जगाला असे वाटते की 130 कोटी लोकसंख्या असूनही आपण या खेळांमध्ये मागासलेलो आहोत, तर त्याचा सरळ अर्थ असा आहे की, आपण त्याबाबत गंभीर नाही किंवा त्यासाठी पुरेशी साधनेही आपल्याकडे नाहीत. मग ऑलिम्पिकचे यजमानपद आम्हाला का द्यावे? तेही जेव्हा जगात आपल्याशिवाय एक प्रबळ दावेदार आपला दावा मांडत असतो. 2008 मध्ये चीनमध्ये झालेली ऑलिम्पिक स्पर्धा सर्वात सोपी आणि यशस्वी मानली जाते. त्याने सोप्या स्पर्धेत आणि पदकांसह सर्वांची मने जिंकली. भारताला यजमानपद मिळाल्यास जगाचा आपल्याबाबत असाच दृष्टिकोन असेल का, यावरही सखोल मंथन होण्याची गरज आहे. विशेषत: जेव्हा देशात क्रीडा आणि खेळाडूंबाबत दडपशाहीचे चक्र सुरू असते. अशा स्थितीत ऑलिम्पिकसाठी पोषक वातावरण तयार करून ते यजमानपद भूषवण्यास आपण कितपत सक्षम होऊ, यावर सध्या मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

2036 पर्यंत, ऑलिम्पिकसाठी $25 ते $30 अब्ज खर्च अपेक्षित आहे. भारतासारख्या देशासाठी हा एक प्राधान्यक्रम असावा का, असे प्रश्न उपस्थित होऊ शकतात. अप्रत्यक्षपणे आपल्याला त्याचा थोडाफार फायदा मिळू शकतो, पण प्रत्यक्ष रणनीतीशिवाय एवढी गुंतवणूक व्यर्थ आहे असे म्हणता येईल. त्यामुळे 2036 किंवा 2040 साठी बोली लावण्यापूर्वी धोरणकर्त्यांनी याचाही सखोल विचार करणे आवश्यक आहे. आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीची बैठक सप्टेंबर 2023 मध्ये मुंबईत होणार आहे. तेथे भारत आपला दावा सांगण्याची दाट शक्यता आहे. केंद्र सरकारने यापूर्वीच तसे संकेत दिले आहेत. क्रीडामंत्र्यांनी त्यासाठी जागाही निश्चित केली आहे. गुजरात. G-20 चे यजमानपद भूषवल्यानंतर, भारतालाही ऑलिम्पिकचे यजमानपद मिळाले, तर पक्षाकडे आणखी एक मुद्दा असेल. या मार्गावर सरकार कितपत वाटचाल करते आणि काय साध्य करते ते पाहू.